Μηχανισμοί βελτίωσης της Ρευστής Ευφυΐας (gF)

Μπορεί η νοητική άσκηση να βελτιώσει την ευφυΐα; Μέχρι στιγμής κανένα είδος σπαζοκεφαλιάς, παζλ, τηλεπαιχνιδιού ή βιντεοπαιχνιδιού έχει καταφέρει να βελτιώσει μόνιμα τη νοημοσύνη αυτού που ασκείται. Τώρα όμως η ομάδα νευροψυχολόγων της Susanne Jäggi από τη Βέρνη της Ελβετίας υποστηρίζει πως ένα απλό παιχνίδι που βασίζεται στην μνήμη βραχείας διάρκειας είναι σε θέση να ανεβάσει το IQ ενός ατόμου σ'εκείνες τις παραμέτρους που εξετάζουν τη λεγόμενη ρευστή ευφυΐα.

Η ρευστή ευφυΐα (gf) μαζί με την αποκρυσταλλωμένη ευφυΐα (gC) αποτελούν τις δύο πτυχές της ανθρώπινης ευφυΐας. Η πρώτη είναι η ικανότητά μας να λύνουμε άγνωστα προβλήματα χρησιμοποιώντας τις προηγούμενες εμπειρίες μας απλά για να δημιουργήσουμε νέες στρατηγικές. Η δεύτερη είναι σταθερή («κρυσταλλωμένη») αθροιστική εξυπνάδα μας πάνω σε μια σειρά θεμάτων που αποκτούμε στη διάρκεια της ζωής κι εκπαίδευσής μας, οι λεγόμενες εγκυκλοπαιδικές γνώσεις.

Η ρευστή ευφυΐα που είναι για πολλούς- και δίχως άδικο- η σημαντικότερη έκφανση της «αληθινής ευφυΐας», έχει βρεθεί πως είναι έντονα συνδεδεμένη με τη μετέπειτα προσωπική κι επαγγελματική επιτυχία και είναι σε μεγάλο βαθμό γενετικά προκαθορισμένη. Τί γίνεται λοιπόν αν εφευρεθεί ένα εργαλείο άσκησης που να την αυξάνει;

Εδώ βρίσκεται το μεγάλο πρόβλημα. Οι ως τώρα μελέτες, ιδιαίτερα πάνω σε τεστ που μετρούσαν την gF, έδειχναν πως ενώ τα άτομα καταφέρνουν με την εξάσκηση να γίνουν καλύτερα σ'ένα συγκεκριμένο task, αδυνατούσαν να συγκρατήσουν την βελτίωσή τους αυτή όταν η άσκηση άλλαζε. Το group της Jäggi όμως έδειξε πως μετά από λίγες εβδομάδες εξάσκησης σ'ένα συγκεκριμένο παιχνίδι που βοηθούσε στην εντατικοποίηση της προσοχής (attention) και της [βραχείας] μνήμης εργασίας (working memory), τα υποκείμενα είχαν μια στατιστικά σημαντική βελτίωση των επιδόσεών τους πάνω σε τεστ που μετρούσαν τη ρευστή ευφυΐα.

Η δυνητική εξήγηση, σύμφωνα με τους νευροψυχολόγους, βρίσκεται στην εξάσκηση των ίδιων νευρωνικών κυκλωμάτων που εντείνουν τη συνειρμική σκέψη (associative thinking), τα οποία έχουν ανάγκη τόσο από μια ισχυρή προσοχή όσο κι από μια καλή βραχυπρόθεσμη μνήμη για να δημιουργηθούν οι διάφορες νοητικές συνδέσεις, ήτοι οι στιγμές «Εύρηκα!»...

Την πολύ ενδιαφέρουσα εργασία θα τη βρείτε στα Proceedings of the National Academy of Science.

Η Νευροεπιστήμη πίσω απ'τους Κήπους Ζεν

Ανάμεσα στα συνηθισμένα είδη αρχιτεκτονικής κήπων (γαλλικοί, ιταλικοί, αγγλικοί, κλπ) οι ιαπωνικοί είναι οι πιο αινιγματικοί. Όπως πολλοί από σας ήδη θα γνωρίζετε, οι γιαπωνέζικοι κήποι- ή αλλιώς Κήποι Ζεν- φημίζονται για την απλότητά των γεωμετρικών τους σχεδίων που, ενώ εκ πρώτης όψεως μοιάζουν αφηρημένα, δύναται να διεγείρουν μια υποσυνείδητη αναζήτηση της συμμετρίας μέσα από ευχάριστες φυσικές εικόνες.

Ως νευροψυχολογικά εργαλεία μελέτης της λειτουργίας του εγκεφάλου θα μπορούσαν να είναι οι επιτραπέζιοι Κήποι Ζεν, όπως αυτός της φωτογραφίας, που συναντάται σε διάφορα "new age" γραφεία. :)

Το κοινωνικό πλεόνασμα της γνωστικής μας αδράνειας

Βρήκα αυτό το πολύ ενδιαφέρον κείμενο από τον Clay Shirky σχετικά με την αδράνεια παραγωγικής δημιουργικότητας που άθελά τους επιβάλλουν τα μη διαδραστικά μέσα ενημέρωσης, διαπαιδαγώγησης, και ψυχαγωγίας όπως η τηλεόραση σε συνδυασμό τις χαμένες ευκαιρίες που θα μπορούσαν να δώσουν όλες αυτές οι «ώρες σκέψεις» σε κοινωνικά project όπως η Wikipedia.

Μάλιστα χρησιμοποιεί ως μονάδα μέτρησης γνωστικού πλεονάσματος (cognitive surplus) τις ώρες στη Wikipedia. Διαβάστε ένα μικρό απόσπασμα απ'το κεντρικό τμήμα μιας ομιλίας του:

So how big is that surplus? So if you take Wikipedia as a kind of unit, all of Wikipedia, the whole project--every page, every edit, every talk page, every line of code, in every language that Wikipedia exists in--that represents something like the cumulation of 100 million hours of human thought. I worked this out with Martin Wattenberg at IBM; it's a back-of-the-envelope calculation, but it's the right order of magnitude, about 100 million hours of thought.

And television watching? Two hundred billion hours, in the U.S. alone, every year. Put another way, now that we have a unit, that's 2,000 Wikipedia projects a year spent watching television. Or put still another way, in the U.S., we spend 100 million hours every weekend, just watching the ads. This is a pretty big surplus. People asking, "Where do they find the time?" when they're looking at things like Wikipedia don't understand how tiny that entire project is, as a carve-out of this asset that's finally being dragged into what Tim calls an architecture of participation.

Now, the interesting thing about a surplus like that is that society doesn't know what to do with it at first--hence the gin, hence the sitcoms. Because if people knew what to do with a surplus with reference to the existing social institutions, then it wouldn't be a surplus, would it? It's precisely when no one has any idea how to deploy something that people have to start experimenting with it, in order for the surplus to get integrated, and the course of that integration can transform society.

Μούφα το Αψέντι

Όσοι από σας έχετε ακούσει ή δοκιμάσει το θρυλικό Αψέντι θα γνωρίζετε για τις οριακά μυθικές του ιδιότητες ως ποτό. Εγώ άκουσα πρώτη φορά γι'αυτό λίγο πριν από ένα ταξίδι μου στην Πράγα και εννοείται δεν έχασα ευκαιρία να δοκιμάσω λίγο αλλά και να φέρω κι ένα μπουκαλάκι στον κολλητό μου.

Η εμπειρία, θυμάμαι, ήταν τραυματική. Ακόμα δε μπορώ να ξεχάσω το κάψιμο που ένιωσα στον λαιμό μου καθώς κατέβαζα μισή γουλιά απ'το ποτό που φτάνει να έχει 70-75% αλκοόλ. Εν τέλει ήπια παραπάνω, αλλά σίγουρα δεν έφτασα να έχω τα ψυχεδελικά εφέ της θυϊόνης.

Σύμφωνα με μια νέα έρευνα που εκδίδεται σε peer-reviewed περιοδικό της Αμερικανικής Χημικής Εταιρείας, βέβαια, μπορεί να μην έφτανα ποτέ... τουλάχιστον όχι εξαιτίας της παραπάνω ουσίας. Σύμφωνα με τους επιστήμονες που μελέτησαν 13 διαφορετικά δείγματα vintage Αψεντιού, η θυϊόνη παραείναι σε μικρές ποσότητες για να δημιουργήσει τα trips που το Αψέντι φημίζεται. Οι ερευνητές κατέληξαν πως είναι μάλλον η υψηλή περιεκτικότητα σε αλκοόλ που κάνει γκολ! :)

Την εργασία θα τη βρείτε στο Journal of Agricultural and Food Chemistry.

Οι εγκεφαλικοί σαρωτές βελτιώνονται συνέχεια

Είμαι σίγουρος ότι ορισμένους τους φρικάρει η ιδέα αλλά καλό θα ήταν να το συνηθίσουν. Τα brain scanners, συσκευές ικανές στην αποκρυπτογράφηση των εγκεφαλικών σημάτων, γίνονται όλο και πιο αποτελεσματικά.

(1) Μια πρόσφατη μελέτη λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI) έδειξε πως βάσει των μοτίβων εγκεφαλικής δραστηριότητας που παράγονται όταν ένα υποκείμενο παρατηρεί κατηγορίες διαφορετικών εικόνων μπορεί ένας υπολογιστής να αποσαφηνίσει απλά χαρακτηριστικά του οπτικού πεδίου που κοιτά ένα άτομο ή της κατηγορίας που ανήκει το αντικείμενο.

(2) Ένα λάθος απροσεξίας κατά τη διάρκεια μιας μονότονης άσκησης μπορεί να μοιάζει με ένα στιγμιαίο κώλυμα, παρ'όλα αυτά οι νοητικές του ρίζες είναι πολύ βαθύτερες. Σε μια άλλη μελέτη, καταγραφές σε fMRI έδειξαν μια αλυσιδωτή μεταλλαγή δραστηριότητας στα μέρη του εγκεφάλου που δραστηριοποιούνται κατά την προσήλωση προσοχής και τη διατήρηση ρουτινών. Οι ερευνητές παρατηρούσαν τα μυαλά των υποκειμένων καθώς αυτά μπαίναν στον αυτόματο πιλότο ως και μισό λεπτό πριν εκδηλωθούν τα λάθη, παρόλο που τα άτομα δεν ήταν σε θέση να συνειδητοποιήσουν την έλειψη της προσοχής τους.

Αν βρεθεί πως παρόμοιοι πνευματικοί μηχανισμοί παράγουν άλλα, πιο σημαντικά σφάλματα: πχ απροσεξίες εργατών στη γραμμή παραγωγής ή οδηγών πίσω απ'το τιμόνι, δύναται στο μέλλον να σχεδιαστούν συστήματα βιοανάδρασης που να προλαμβάνουν τα λάθη ελειμματικής προσοχής πριν καν αυτά γίνουν.

Σκεφτείτε πόσες ζωές μπορεί να σωθούν έτσι...

Salvia Divinorum

Στο Brookhaven National Laboratory των ΗΠΑ επιστήμονες μελετούν μια απ'τις πιο ισχυρές παραισθησιογόνες ουσίες στον κόσμο, τη salvinorin A, ενεργό συστατικό του φυτού Salvia Divinorum. Το παραπάνω ναρκωτικό έχει γίνει πολύ «της μόδας» τα τελευταία χρόνια κι έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας σε Πολιτείες όπως η Florida.

Ένα απ'τα χαρακτηριστικά της δραστικής ουσίας είναι η φαρμακοκινητική της. Δρα κάπου 10 φορές πιο γρήγορα απ'την κοκαΐνη και μέσα σε 16 λεπτά έχει αφήσει το νευρικό σύστημα.

Δείτε τομογραφίες εκπομπής ποζιτρονίων (PET) εδώ [σε μπαμπουίνους].

Ιαπωνική [Νευρο]Ανατομική

Στη βιβλιοθήκη του Tohoku University στην Ιαπωνία δημοσιεύθηκε online η πραγματικά ενδιαφέρουσα συλλογή ανατομικών περγαμηνών Kaibo Zonshinzu. Τα χειρόγραφα σχεδιάστηκαν το 1819 απ'τον ιατρό Yasukazu Minagaki (1784-1825) και είναι αξιοσημείωτη η διαφορετική προσέγγιση που έχουν οι Ιάπωνες ανατόμοι της εποχής σε σχέση με τους δυτικούς συναδέλφους τους.

Δεν υπάρχει καμία έκπτωση σε αίμα και επιθανάτιους μορφασμούς. Στο κάτω κάτω στις περισσότερες περιπτώσεις τα υποκείμενα προς μελέτη ήταν θανατοποινίτες, αμέσως μετά τον αποκεφαλισμό...

Την εκπληκτική συλλογή θα βρείτε εδώ. Μου άρεσαν ιδιαίτερα οι «ανατολικές αντιλήψεις» για το νευρικό σύστημα.