Ελεύθερος Νευρώνας

Have you looked at Blogger lately?

2011-03-15T11:04:00.000+02:00

Έχουν προστεθεί πολλά ωραία πράγματα στο Blogger τελευταία. Άντε να βρω λίγο χρόνο για housekeeping και νέα άρθρα. Καλώς ή κακώς το microblogging με τα tweets βολεύει για τον γρήγορο ρυθμό που έρχονται τα επιστημονικά νέα, αλλά και ο σχολιασμός με μια πλήρη αποδελτίωση έχει κι αυτός την αξία του. More to come, stay tuned! :)

Η Μουσική του Νου

2011-02-18T10:49:00.000+02:00

Ίσως θυμίζει ταινία του Kubrick, αλλά το νέο project "Music of the Mind" αποτελεί ένα πραγματικά μοναδικό έργο: ένα που συνδυάζει επιστημονικό πείραμα, σύγχρονη μουσική, θεατρικές παραστάσεις και ρηξικέλευθες εκπαιδευτικές μεθόδους για τη δημιουργία μουσικής που είναι επαναστατική και συνάμα εξαιρετικά ευχάριστη.

Μάλλον είναι ακόμα πολύ νωρίς για συμπεράσματα, αλλά είναι σίγουρα φοβερά ενδιαφέρον.

Ανοσοποιητικό και Εγκέφαλος

2011-02-01T10:46:00.000+02:00

Ένα πολύ ενδιαφέρον αφιέρωμα στον New Scientist παρουσιάζει την αλληλεπίδραση μεταξύ ανοσοποιητικού και νευρικού συστήματος. Υπάρχουν πλέον πολλές ενδείξεις ότι χημικά μηνύματα απ'την άμυνα του οργανισμού μπορούν να προκαλέσουν οργανικές ή συμπεριφορικές διαταραχές στον εγκέφαλο, ακόμα και σε άτομα που εκ πρώτης όψεως δείχνουν μια χαρά υγιή.

Φυσικά η αλληλεπίδραση μπορεί να γίνει και αντικείμενο ιατροφαρμακευτικής εκμετάλλευσης για την υγεία μας. Είναι ένα εξαιρετικό πεδίο αυτό που ανοίγεται.

Υποβοηθούμενη Στολή HAL

2011-01-17T06:46:00.000+02:00

Θυμάστε τη θρυλική εταιρεία Cyberdyne, υπεύθυνη για τη δημιουργία των πρώτων Terminator στις ομώνυμες ταινίες; Φαίνεται πως η πραγματική της αντίστοιχη με έδρα στην Ιαπωνία δουλεύει σε παρόμοια πράγματα, αλλά με δυνητικά σωτήριες εφαρμογές όπως την κινητική αποκατάσταση παραπληγικών ασθενών. Δείτε πόσο εκπληκτική δουλειά έχουν κάνει στο παρακάτω βιντεάκι που παρουσιάστηκε στην CES 2011. Το άρθρο στον τίτλο.

Μελετώντας τη Δημιουργικότητα στους Μουσικούς

2011-01-09T12:32:00.000+02:00

Τι γίνεται στον εγκέφαλο μουσικών καλλιτεχνών όταν αυτοί αυτοσχεδιάζουν; Μια προσέγγιση με λειτουργική μαγνητική τομογραφία απαιτεί ακόμα και τη δημουργία ειδικών πλήκτρων (keyboards) συμβατών με το μαγνητικό πεδίο του τομογράφου.

Ο εγκέφαλος μιας νέας μηχανής

2010-12-14T10:56:00.001+02:00

Είναι εκπληκτικό πόσο τα τελευταία χρόνια έχουμε μια σύγκλιση μεταξύ Νευροεπιστημών και άλλων- τεχνικών κυρίως- επιστημών. Η τεχνολογία προχωρά με γοργούς ρυθμούς και οι εξελίξεις της βρίσκουν διαπεδιακές εφαρμογές, ανατροφοδοτώντας έτσι με νέα δεδομένα τόσο την έρευνα όσο και την χρήση αυτής.

Είμαι σίγουρος ότι θα έχετε ακούσει στο παρελθόν πολλές φορές για την έννοια της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο άνθρωπος προσπαθεί εδώ και δεκαετίες να φτιάξει νοήμοντες υπολογιστές, μηχανήματα δηλαδή που να μπορούν να παίρνουν αποφάσεις μόνα τους, όσο το δυνατόν γίνεται πιο κοντά στον τρόπο που τις παίρνει ένας άνθρωπος. Πρόκειται για έναν εξαιρετικά δύσκολο στόχο καθώς η αρχιτεκτονική του εγκεφάλου είναι διαφορετική απ'την αρχιτεκτονική Von Neumann που διακρίνει τους σημερινους Η/Υ. Ενώ οι Η/Υ έχουν ανάγκη για διαφορετικές δομές για την αποθήκευση των δεδομένων (μνήμη) και την επεξεργασία αυτών (επεξεργαστής), οι βιολογικοί εγκέφαλοι καταφέρνουν να συνδυάζουν επεξεργασία και αποθήκευση στις ίδιες δομές, τους νευρώνες.

Όταν τα βήματα (κύκλοι) είναι περιορισμένα, αυτή η διαφορά δε φαίνεται, αλλά όταν μιλάμε για εκατομμύριες συναλλαγές μεταξύ μνήμης και CPU, τότε οι καθυστερήσεις γίνονται αισθητές. Αυτό είναι ένα πρόβλημα στους Η/Υ που προσπαθούν να προσομοιώσουν τον εγκέφαλο που είναι σαφώς πιο αποτελεσματική «συσκευή».

Παρ'όλα αυτά, ένα νέο project της DARPA που ακούει στο όνομα MoNETA υπόσχεται να διορθώσει αυτές τις αδυναμίες χάρη σε μια νέα ηλεκτρονική δομή, την αντίσταση μνήμης (memristor). Έχω αναφερθεί ήδη σ'αυτήν την ανακάλυψη παλιότερα εδώ στο blog. Διαβάστε στο άρθρο που συνδέω στο IEEE Spectrum τη διαφορετική αυτή προσέγγιση που λύνει- τουλάχιστον θεωρητικά- τα πάγια προβλήματα της κλασικής αρχιτεκτονικής των υπολογιστών και υπόσχεται Τεχνητή Νοημοσύνη που να θυμίζει πραγματικά τη δική μας.

Breakthrough με στελεχοκύτταρα σε παράλυτο πρωτεύον

2010-12-09T07:51:00.002+02:00

Αυτό είναι σίγουρα μεγάλα νέα!

Ομάδα Ιαπώνων επιστημόνων με επικεφαλής τον Hideyuki Okano πως κατάφεραν- πειραματικά για την ώρα- την πρώτη μετατραυματική αποκατάσταση πρωτεύοντος (μιας μικρής μαϊμούς) που είχε μείνει παράλυτη απ'τον αυχένα και κάτω χρησιμοποιώντας σωματικά στελεχοκύτταρα διεγερμένα κατάλληλα ώστε να είναι ουσιαστικά πολυδύναμα βλαστικά κύτταρα.

Είναι πάρα πολύ νωρίς ακόμα να μιλήσουμε για εφαρμογές στον άνθρωπο, αλλά το γεγονός ότι έγινε επιτυχώς μια τέτοια απόπειρα σε τόσο συγγενή οργανισμό (ένα πρωτεύον θηλαστικό) είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

Το θαύμα της όρασης: όταν οι τυφλοί βλέπουν χάρη στην τεχνολογία

2010-11-03T21:25:00.000+02:00

Προσωπικά έχασα τη μαγκιά μου... πόσοι άτυχοι συνάνθρωποί μας δύναται να ξαναβρούν το φως τους; Τι ακόμα μας επιφυλάσσει η Κλινική Νευροτεχνολογία;

Ο Zack Lynch για το πως οι Νευροεπιστήμες θ'αλλάξουν τον κόσμο!

2010-10-27T22:01:00.000+03:00

Για τον Zack Lynch σας έχω μιλήσει και στο παρελθόν. Δείτε μια πρόσφατη ενδιαφέρουσα συνέντευξή του:

Κλείνοντας τoν βρόχο μεταξύ νευρώνων και νευροτεχνολογίας

2010-10-24T21:20:00.000+03:00

Το άρθρο που συνδέω στον τίτλο είναι απλά ένα commentary σ'ένα άλλο άρθρο. Παραήταν όμως "catchy" ο τίτλος και μου τράβηξε την προσοχή. Ίσως γιατί πραγματικά αυτό που λείπει σήμερα απ'τα brain-machine interfaces (BMIs) είναι όντως το «κλείσιμο του βρόχου». Αυτή τη στιγμή τα BMIs είναι στο συντριπτικό αριθμό των περιπτώσεων μονής κατεύθυνσης.

Βρήκα εξίσου ενδιαφέρον κι ένα debate που έχει αυτές τις μέρες στον Economist σχετικά με το ρόλο της Υπολογιστικής στον 20ο αιώνα. Όσο περνάει ο καιρός πιστεύω όλο και περισσότερο πως ακόμα πιο σημαντικό ρόλο θα παίζει στον αιώνα που διανύουμε καθώς τα εργαλεία της θα λύνουν προβλήματα όπως η κατανόηση των διεπαφών μεταξύ νευρώνων και τεχνητών εμφυτευμάτων.

Τεχνικά είμαστε σε θέση ακόμα και σήμερα να «αφουγκραστούμε» τους νευρώνες. Μπορούμε όμως να καταλάβουμε τι «λένε» αν δεν υπάρχουν πρώτα σημαντικά breakthroughs στα μοντέλα της Yπολογιστικής Nευροεπιστήμης;

Ο εγκέφαλος στο έντερό μας

2010-10-19T18:20:00.000+03:00

Μια εξαιρετική παρουσίαση απ'τον Heribert Watzke για την εξέλιξη του ημι-αυτόνομου εντερικού νευρικού συστήματος (ΕΝΣ). Μου άρεσε κι η ιδέα ότι οι άνθρωποι είναι "coctivores", δηλαδή τα μόνα είδη πάνω στον πλανήτη που έχουν μια βιολογική κλίση προς το μαγειρεμένο φαγητό. :)

Νευροτεχνολογία: οι καιροί ωριμάζουν!

2010-10-04T11:01:00.001+03:00

Αυτό το blog απ'τις απαρχές του προσπαθούσε να βρίσκεται στο μεταίχμιο των σύγχρονων νευροεπιστημών, όσο πιο διαπεδιακά γίνεται αλλά και μ'ένα μάτι προς τις νέες τεχνολογίες. Φυσικά όλα εξαρτώνται απ'τα ενδιαφέροντά μου ανά πάσα στιγμή- και τί μου τραβάει την προσοχή- καθώς αν παρακολουθήσετε τη ροή των άρθρων θα δείτε πως πολλές φορές αποδελτιώνω και σχολιάζω αρκετά διαφορετικά θέματα.

Η Νευροτεχνολογία όμως ήταν πάντα στον πυρήνα των ενδιαφερόντων μου. Και χαίρομαι που/όταν διαβάζω άρθρα που μιλάνε για την ωρίμανση του κλάδου. Είναι εξαιρετικοί καιροί ιδιαίτερα αν κάποιοι από σας είστε Βιολόγοι, Φυσικοί, Χημικοί, Ηλεκτρολόγοι Μηχανικοί, Μηχανικοί Υλικών, καθώς φυσικά και Ιατροί με βλέψεις προς τη βασική έρευνα.

Ρίξτε μια ματιά σ'αυτό το άρθρο και δείτε πως σιγά σιγά- ακόμα και σε ιδρύματα στην Ευρώπη- προκηρύσσονται θέσεις καθηγητών για την έρευνα και διδαχή του ανερχόμενου αυτού γνωστικού αντικειμένου. Αν και η Νευροτεχνολογία εξ'ορισμού είναι ένας μεγάλος διαπεδιακός κλάδος, το πιο σημαντικό της κομμάτι είναι η σύνδεση μεταξύ του άψυχου-τεχνητού κόσμου μας με τη βιολογική ύλη ενός νευρικού συστήματος.

ΥΓ. Αυτό ήταν το 400ο blog post. Να με συγχωρείτε αν τους τελευταίους 1-2 μήνες δεν έγραφα πολύ, είχα μετακόμιση και τα σχετικά. Έρχονται όμως καλύτεροι καιροί. :)

Μεγαλύτερα Μυαλά ή Μεγαλύτερα Σαγόνια

2010-09-30T22:08:00.000+03:00

Ένα ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον σήμαινε πως η πίεση για την Εξέλιξη των πρωτευόντων βρισκόταν συνέχεια σε δράση. Είτε θα έπρεπε σκεφτούν μια διέξοδο από τη δύσκολη αφρικανική ζωή, είτε να αποκτήσουν ανατομικές δομές για την κατανάλωση λιγότερο δελεαστικών (και περισσότερο σκληρών) τροφών.

Περίπου 2,5 εκατομμύρια χρόνια πριν, η Εξέλιξη για τα πρωτεύοντα πήρε δύο κατευθύνσεις: μία προς τους μεγαλύτερους εγκεφάλους για να σκέφτονται τα ανθρωποειδή πιο αποτελεσματικά τους διάφορους τρόπους προσαρμογής στο περιβάλλον και μία προς μεγαλύτερα σαγόνια για μπορούν να καταναλώνουν δύσκολες τροφές όπως κόνδυλους και σκληρούς καρπούς. Η πρώτη στρατηγική στέφθηκε με μεγαλύτερη επιτυχία. Το πρωτεύον με το μεγάλο σαγόνι τιμωρήθηκε απ'την Εξέλιξη, ενώ ο εγκεφαλικά πιο αναπτυγμένος Homo habilis θριάμβευσε πανηγυρικά. Αυτός ο τελευταίος μάλλον ήταν και ο άμεσος πρόγονος του ανθρώπου ο οποίος τελικά θα κατάφερνε να βγει από την Αφρική και να προσαρμοστεί ικανοποιητικά σε όλες τις ηπείρους.

Η αίσθηση της αφής σε μια οθόνη φορητής συσκευής

2010-09-28T19:23:00.001+03:00

Απλά εκπληκτικό. Η Nokia εκμεταλλεύεται ένα παλιό φαινόμενο [pdf] (electrovibration) για να προσδώσει μια πιο ολοκληρωμένη αίσθηση αφής στις οθόνες των μελλοντικών μας φορητών συσκευών.

Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον που οι μηχανικοί προσπαθούν να μας προσφέρουν συσκευές οι οποίες διεγείρουν παραπάνω από μία απ'τις ειδικές μας αισθήσεις. Όσο πιο πολλές αισθήσεις μας προσφέρουν πληροφορία, τόσο πιο σύνθετη και ολοκληρωμένη είναι η εμπειρία μας στον εξωτερικό κόσμο. Και μιας που τα φορητά τηλέφωνα-υπολογιστές (smartphones) είναι η προέκταση του χεριού μας... :)

Κλείνει η Σχολή Τυφλών στην Θεσσαλονίκη

2010-09-10T20:24:00.001+03:00

Διαβάζω αυτήν την ντροπιαστική είδηση για την πόλη μου. Μετά από 75 χρόνια λειτουργίας και συνεισφοράς για τα ΑΜΕΑ με προβλήματα όρασης και μόλις που εορτάζαμε τα 200 χρόνια απ'τη γέννηση του Louis Braille (μάλιστα κάποιες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκοψαν και επετειακά νομίσματα των €2 πέρυσι), η Σχολή δεν θεωρείται πλέον βιώσιμη λόγω των χρεών που έχει μαζέψει.

Επιτρέπεται μια χώρα στο μέγεθος και υποτιθέμενη ανάπτυξη της Ελλάδας να μην μπορεί να συντηρήσει έστω μία τέτοια σχολή για τη μισή της επικράτεια;

Ντροπή και αίσχος...

Η συζυγική αγάπη δεν παύει με την αναπηρία...

2010-08-05T12:38:00.001+03:00

Μια εκπληκτική εικόνα που βρήκα στο Digg. Νομίζω μιλάει μόνη της...

Υπάρχει κρίση δημιουργικότητας στις μέρες μας;

2010-07-21T17:25:00.001+03:00

Διάβαζα σ'ένα άρθρο στο Newsweek για την κρίση της δημιουργικότητας στις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια. Περιγράφει κάποιες ανησυχίες γύρω απ'τη μείωσή της στις νέες γενιές, κάτι που μετράται με τα Τεστ του Torrance. Οι αρθρογράφοι κάνουν κάποιες υποθέσεις σχετικά με το γιατί, υποθέσεις που φυσικά έχουν σχέση με τον τρόπο που λειτουργεί η κοινωνία μας σήμερα.

O αποδεκτός ορισμός της δημιουργικότητας είναι η παραγωγή κάτι πρωτότυπου και χρήσιμου, και αυτό είναι που αντανακλάται μέσα απ'τα αποτελέσματα των τεστ. Δεν υπάρχει ποτέ μία σωστή απάντηση. Για να είναι κάποιος δημιουργικός χρειάζεται να έχει κυρίως δύο χαρακτηριστικά: αποκλίνουσα σκέψη (να εκφράζει κανείς πολλές μοναδικές ιδέες) και στη συνέχεια συγκλίνουσα σκέψη (να συνδυάζει τις ιδέες αυτές προς το καλύτερο αποτέλεσμα).

Κλουβιά και Καρκίνος

2010-07-16T17:38:00.000+03:00

Υπάρχει μια εξαιρετική νέα μελέτη από επιστήμονες στην ομάδα του Matthew During από το Ohio State University στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού Cell. Η εργασία δείχνει ούτε λίγο ούτε πολύ πως ποντίκια που ζουν σε ένα εμπλουτισμένο περιβάλλον- χώρους γεμάτους με παιχνίδια, με τροχούς για τρέξιμο και «κοινωνικές αλληλεπιδράσεις»- είναι λιγότερο πιθανό να αναπτύξουν όγκους και είναι και σε καλύτερη θέση για την καταπολέμηση αυτών όποτε εμφανίζονται.

Η πειραματική διάταξη ήταν σχετικά απλή. Μια μεγάλη ομάδα από ποντίκια δέχθηκαν ενέσεις με καρκινικά κύτταρα μελανώματος. Μετά από έξι εβδομάδες, τα ποντίκια που ζούσαν σε εμπλουτισμένο περιβάλλον είχαν όγκους που ήταν περίπου 75 τοις εκατό μικρότερη από ό,τι σε μια άλλη ομάδα ποντικών που βρισκόντουσαν σε απλά κλουβιά εργαστήριων. Εκτός αυτού, ενώ το κάθε ποντίκι στα απλά κλουβιά είχε αναπτύξει νεοπλασίες, ένα 17 τοις εκατό ποντικών στο εμπλουτισμένο περιβάλλον δεν έδειξε κανένα σημάδι καρκινικής πάθησης.

Εκπληκτικό πως ένα εμπλουτισμένο περιβάλλον επηρεάζει την έκκριση ορμονών: αύξηση εγκεφαλικού νευροτροφικού παράγοντα (BDNF), μείωση λεπτίνης και κατ'επέκταση μικρότερα περιθώρια για καρκινική δράση. Θα ήταν ενδιαφέρον αν μπορούσε κάποιος να κάνει έστω μια αντίστοιχη υπόθεση για τους ανθρώπους. Αλλά είναι δύσκολο να καθοριστεί το εμπλουτισμένο περιβάλλον στην ανθρώπινη δραστηριότητα δίχως να επηρεαστεί η ερευνητική υπόθεση από δεκάδες άλλους περιβαλλοντικούς παράγοντες (πχ διατροφή, εξωγενείς επιρροές, κλπ)...

Η Δυστοπία του νευροτεχνολογικού μας μέλλοντος

2010-06-22T18:51:00.004+03:00

Διάβαζα ένα ενδιαφέρον άρθρο στο Singularity Hub όπου μου προκάλεσε την περιέργεια. Όντως... γιατί πάντα όσοι παρουσιάζουν το βιονικό μας μέλλον το δείχνουν έτσι άσχημο; Σκοτεινό και διαβολικό.

Ναι, είναι σχεδόν δεδομένο πως θα υπάρχει κατάχρηση της τεχνολογίας από ορισμένους, όπως πάντα γίνεται. Όπως και με την πυρηνική ενέργεια που προσφέρει όχι μόνο φθηνό ηλεκτρικό ρεύμα αλλά και βόμβες. Όπως και με την νιτρογλυκερίνη που όχι μόνο άνοιγε διόδους σε σύραγγες και έσωζε καρδιοπαθείς, αλλά και σκότωνε κόσμο. Οποιαδήποτε σχεδόν χρήση της τεχνολογίας μπορεί να προκαλέσει τόσο καλό όσο και ζημιά. Είναι αναμενόμενο.

Δείτε για παράδειγμα αυτό το βίντεο παρακάτω- κατά προτίμηση αφότου έχετε δει το προηγούμενο με τον Nick Vujicic- και σκεφτείτε. Αν ένας άνθρωπος είχε ας πούμε προσθετικά χέρια και γενικότερα αυξημένες δυνατότητες χάρη στην τεχνολογία, θα ήταν απαραίτητα killer; Πρέπει η κοινωνία μας να εξελιχθεί σε κάτι το τόσο διεφθαρμένο;

Με κουράζει η συνεχής παρουσίαση του μέλλοντος ως μια Δυστοπία. Ευτυχώς πρόκειται απλά για ένα βιντεοπαιχνίδι επιστημονικής φαντασίας... το πολυαναμενόμενο Deus Ex: Human Revolution. :)

Είμαστε το μυαλό μας και η θέλησή μας... όχι τα άκρα μας!

2010-06-19T09:01:00.001+03:00

Ένα απ'τα πιο συγκινητικά βίντεο που θα δείτε ποτέ (thanks bizwriter!) και δείχνει τη δύναμη της ανθρώπινης θέλησης. Το εικονιζόμενο παλικάρι ονομάζεται Nick Vujicic και είναι εκ γενετής χωρίς άκρα. Εκεί που άλλοι θα είχαν ήδη χάσει κάθε ελπίδα αυτός την προσφέρει απλόχερα σε αρτιμελή νέα παιδιά. Ακόμα κι αν δε συμφωνείτε με τα θρησκευτικά μηνύματα που προσπαθεί να περάσει ("sharing the Gospel of Jesus Christ"), σίγουρα θα εκτιμήσετε το motto του: from no limbs, to no limits!

Το παραπάνω βίντεο συγκινεί... αλλά κυρίως βάζει σε σκέψεις για την ελπίδα που οφείλουμε να καλλιεργούμε όλοι μας πως ακόμα και με τόσο σοβαρά προβλήματα μπορεί να υπάρχει ευχάριστη και παραγωγική ζωή. Επίσης με κάνει να αναρωτιέμαι αν τέτοιες περιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι ο λόγος που θα πρέπει να επισπεύσουμε ως κοινωνία την έρευνα πάνω σε βιονικά-προσθετικά μέλη.

Αν ο εγκέφαλος είναι καλά, όλα τα υπόλοιπα είναι απλά θέμα χρόνου...

Η επιστημονική εξήγηση του ενοχλητικού ήχου της βουβουζέλας

2010-06-17T21:17:00.004+03:00

Όσοι έχετε δοκιμάσει να παρακολουθήσετε κάποιον από τους αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου στη Νότια Αφρική θα έχετε βρεθεί μπροστά στο ενοχλητικότατο άκουσμα της βουβουζέλας, αυτού του περίεργου παραδοσιακού πνευστού οργάνου των νοτιοαφρικανών φιλάθλων.

Ο New Scientist έχει μια συνέντευξη με τον Trevor Cox, πρόεδρο στο βρετανικό Ινστιτούτο Ακουστικής και μηχανικό ακουστικής στο Πανεπιστήμιο του Salfold στο Ηνωμένο Βασίλειο όπου εξηγεί κάποια μυστικά απ'αυτό το περίεργο όργανο.

Φαίνεται πως ο διαπεραστικός της ήχος οφείλεται στη συχνότητα που εκπέμπει (γύρω στα 235 Hertz) και τις αρμονικές αυτής που είναι- αναμενόμενα- πολλαπλάσια. Επίσης επισημαίνει πως- αν τυχόν βρίσκεστε στις εξέδρες- αποφύγετε την έκθεση κοντά στο στόμιο μιας που σε απόσταση ενός μέτρου μια βουβουζέλα έχει ένταση ακόμα και 116* dB... αρκετά για σημαντική ακουστική βλάβη.

*στην αγγλική Βικιπαίδεια μιλάει και για μέχρι 127 dB!

Για τη συνέντευξη, κλικ στον τίτλο. :)

Διεπαφές Χειρονομιών για Η/Υ

2010-06-14T21:31:00.009+03:00

Ο τρόπος που θα μπορούμε να «χειριστούμε» τους υπολογιστές του μέλλοντος μας επιφυλάσσει ήδη πολλές εκπλήξεις. Μόλις σήμερα παρουσιάστηκε στην Electronic Entertainment Expo (E3) το φανταστικό Kinect το οποίο μπορεί απλά με κινήσεις ή την φωνή να κάνει τις επιλογές που επιθυμούμε. Ο λόγος που έβαλα τη λέξη 'χειριστούμε' σε εισαγωγικά είναι γιατί το ρήμα αυτό περιορίζει- εξ ετυμολογίας- την χρήση στα χέρια. Παρ'όλα αυτά, το μέλλον είναι στη χρήση διεπαφών εγκεφάλου-υπολογιστή που θα είναι σε θέση να αναγνωρίζουν την επιθυμία μας για κίνηση απλά απ'την εγκεφαλική δραστηριότητα (ηλεκτρική, μαγνητική, βιοχημική, κλπ). Οι προεκτάσεις είναι εκπληκτικές για όλους τους χρήστες, τόσο για «φυσιολογικά υποκείμενα» (σιχαίνομαι αυτόν τον όρο... ΟΛΟΙ μπορούμε δυνητικά να είμαστε φυσιολογικοί, ιδιαίτερα με την χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας-ιατρικής) χωρίς αναπηρίες αλλά κυρίως για άτομα με ειδικές ανάγκες, κινητικές ή αισθητικές, που θα μπορούν να μοιράζονται με όλους τους υπόλοιπους τους καρπούς της σύγχρονης ψηφιακής μας ζωής. :)

Πριν φτάσουμε όμως εκεί, ας δούμε κάτι που υπάρχει σήμερα με υλικά που ουσιαστικά μπορείτε να βρείτε σ'ένα κατάστημα ηλεκτρονικών και... ρούχων. Ναι, γιατί ένα χρωματιστό γαντάκι μπορεί να κάνει τη διαφορά στις ικανότητες οπτικής αναγνώρισης ενός Η/Υ, είτε σε ελεύθερο χέρι είτε αν αυτό κρατάει ή χειρίζεται κάποιο εργαλείο. Φυσικά με το κατάλληλο custom λογισμικό. Οι δυνατότητες για εκπαιδευτικές δραστηριότητες και σύνθετη επικοινωνία είναι σημαντικές, μιας που η μονάδα είναι σε θέση να αναγνωρίσει ακόμα και γλώσσα σημείων με χειρονομίες, κρίσιμο για άτομα με ακουστικά προβλήματα (πχ κωφάλαλοι).

11888

2010-06-12T19:26:00.002+03:00

Η ανάλυση της αποτελεσματικότητας των διαφημίσεων μέσω νευροεπιστημονικών μεθόδων ξεφεύγει απ'τα όρια (και μέσα!) αυτού του ιστολογίου. Παρ'όλα αυτά δε μπορώ να μην παρατηρήσω πόσο επιτυχημένη ήταν ως τώρα η συγκεκριμένη διαφήμιση στο να περάσει το μήνυμά της... είτε μας άρεσε είτε μας εκνεύρισε!

Ο νεαρός «αριθμολόγος» της διαφήμισης μας περνάει τον αριθμό που χρειάζεται να θυμόμαστε (το 11888) μ'ένα ηλιθιότατο παιχνιδάκι βασικών αριθμητικών πράξεων μέσα από λίγα αυτοτελή σενάρια-σκετσάκια πριν φτάσει στο εν λόγω νούμερο που αντιστοιχεί στον τηλεφωνικό κατάλογο του ΟΤΕ.

Τα εργαλεία που χρησιμοποιεί είναι λίγα αλλά- εμπειρικά- ισχυρής γνωσιακής αποτελεσματικότητας.

μια αστεία αλλά συμπαθητική προσωπικότητα ως πρωταγωνιστής
σουρεαλιστικά σενάρια και στιγμές έμπνευσης
συμπαθητικά ανόητος τρόπος άφιξης στον αριθμό που μας ενδιαφέρει (ο Umberto Eco μεταξύ άλλων μεγάλων σημειολόγων θα έφριζε!)
εκπληκτική ατάκα ("catchphrase") για «κοινωνική επανάληψη» της διαφήμισης σε άσχετες στιγμές απ'το ευρύ κοινό

Με τα παραπάνω, πώς κάποιος να μην θυμάται όχι μόνο το νούμερο της υπηρεσίας αλλά και γενικότερα αυτήν την επιτυχημένη καμπάνια; Ακόμα και αυτή η αναφορά στον Ελεύθερο Νευρώνα φαίνεται να δουλεύει για λογαριασμό του!!

Τυχαίο; Δε νομίζω... :)

Ένα βίντεο ντροπής για τις συνθήκες των ΑΜΕΑ στην Ελλάδα

2010-06-09T12:30:00.004+03:00

Δυστυχώς το παρακάτω βίντεο είναι ζωντανή απόδειξη πόσο πίσω είμαστε στην Ελλάδα σχετικά με την ευαισθησία μας προς τις ανάγκες ατόμων με κινητικές και αισθητικές δυσλειτουργίες. Όποιος έχει περάσει έστω και λίγες μέρες παροδικά από μια τέτοια κατάσταση (πχ αθλητικό ατύχημα, τραύμα, κλπ) το γνωρίζει καλά πόσο δύσκολη μπορεί να γίνει η ζωή μας απ'την αναισθησία ορισμένων.

Αυτό που μ'εξοργίζει πάντως περισσότερο, είναι η ασχετοσύνη και παντελής αδιαφορία σχετικά με τους νόμους και τις ρυθμίσεις για δημιουργία barrier free πόλεων και γενικότερα δομών. Θεωρώ απαράδεκτο τη σήμερον ημέρα να μην ενημερώνονται οι μηχανικοί (πολιτικοί και αρχιτέκτονες) για την κατασκευή πχ μιας ράμπας βάσει προδιαγραφών. Δεν είναι μια δουλειά που γίνεται κουτουρού, υπάρχουν συγκεκριμένες κλίσεις, αποστάσεις, ύψη, κλπ.

Κατά τη γνώμη μου, θα πρέπει να υπάρχει νόμος που να επιβάλλει την κατασκευή κάθε καινούργιου κτιρίου (ακόμα και ιδιωτικού!) με αυστηρές προδιαγραφές πρόσβασης και χρήσης από ΑΜΕΑ. Χωρίς διακρίσεις ή ελαφρυντικά.

Βελονισμός: όταν η εναλλακτική ιατρική γίνεται mainstream

2010-06-04T08:07:00.005+03:00

Δε νομίζω να έχασε κανείς το μεγάλο νέο των ημερών μας, δηλαδή τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Neuroscience σχετικά με τη μοριακή εξήγηση των αποτελεσμάτων του Βελονισμού.

Το όλο πόρισμα αποτελεί σταθμό για την Ιατρική Επιστήμη γενικότερα- ακόμα κι αν διαψευθεί αργότερα- διότι δίνει επιτέλους σοβαρές βάσεις για την ορθολογική και επιστημονική εξήγηση μιας απ'τις πιο συνηθισμένες πρακτικές Εναλλακτικής Ιατρικής στο δυτικό κόσμο. Παρόλο που τα θεραπευτικά αποτελέσματα του Βελονισμού είχαν επιβεβαιωθεί εδώ και χρόνια σε διάφορα trials (με λίγες διαψεύσεις), το τι πραγματικά γινόταν σε μοριακό-κυτταρικό επίπεδο ξέφευγε απ'τους Νευροεπιστήμονες. Ως τώρα... :)

Τα συμπεράσματα είναι φυσικά η χαρά του ορθολογικού ατόμου! Καμία σχέση με «δυνάμεις Κι» και «ροές ενέργειας» όπως με πομπώδεις εκφράσεις προσπαθούν να μας κάνουν να πιστέψουμε οι Κινέζοι εφαρμοστές της πρακτικής. Καμία σχέση με «πύλες, κόμβους, και ενεργειακά επίπεδα» και «μεσημβρινούς οργάνων». Η δράση του βελονισμού βασίζεται στην κλασική Φυσιολογία, στους Νόμους της Φύσης.

Το υπεύθυνο μόριο είναι αυτό της Αδενοσίνης που εκκρίνεται κατά το Βελονισμό και με τις αντιφλεγμονώδεις δράσεις του βοηθάει στην μείωση του πόνου και του οιδήματος. Case closed. Τώρα δε που γνωρίζουμε ποιός είναι εν μέρει ο βασικός παίκτης στη δράση του Βελονισμού, νέα φάρμακα που αναστέλλουν τον ενζυματικό καταβολισμό της αδενοσίνης δύναται να βελτιώσουν ακόμα περισσότερο την αποτελεσματικότητα της μεθόδου, χωρίς να υπάρχει ανάγκη για επίκληση στον... Κομφούκιο. :)

---

Σ'αυτό το σημείο θέλω να καταστήσω κάτι σαφές. Θέλω να πιστεύω πως ανήκω σε μια νέα γενιά λειτουργών της υγείας που δεν φοράει παρωπίδες. Αναγνωρίζω την επικουρική δράση της εναλλακτικής ιατρικής στην προσπάθεια βελτίωσης της υγείας ενός ασθενή καθώς μια τέτοια ολιστική προσέγγιση ενισχύει τη λεγόμενη «θεραπευτική συμμαχία» που οφείλει να βασίζεται σε διάφορα επίπεδα: βιολογικό, ψυχολογικό, πνευματικό, κλπ. Η εναλλακτική ιατρική- κακά τα ψέματα- τις περισσότερες φορές είναι απλά ένα καλοστημένο placebo. Αλλά υπάρχουν και λίγες περιπτώσεις που όντως έχει πραγματική συνεισφορά (που φυσικά εξηγείται εν μέρει με την κλασική ιατρική-φυσιολογία, μη γελιόμαστε!) και οι ασθενείς την εμπιστεύονται.

Το ζήτημα είναι ο σύγχρονος θεραπευτής να είναι σε θέση:

να συνειδητοποιήσει τα όρια της εναλλακτικής ιατρικής που βασίζονται κυρίως σε εμπειρικές μεθόδους χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση
να ΜΗ σταματήσει σε καμία περίπτωση την παροχή υπηρεσιών σε κλασική ιατρική που είναι το standard ασφάλειας στις ημέρες μας
να κοστολογεί τις υπηρεσίες του σε λογικά επίπεδα καθώς και να μη δίνει υπερβολικές / ανταγωνιστικές υποσχέσεις σχετικά με την εγκυρότητα των μεθόδων του

Τα παραπάνω οφείλουν να ισχύουν τόσο στην κλασική ιατρική όσο και στην εναλλακτική.

Ο ιατρός που συνέδεσε εμβόλιο με αυτισμό τιμωρήθηκε με αφαίρεση της άδειάς του

2010-05-25T08:27:00.007+03:00

Επιτέλους!

Δεν θέλω να ακουστώ «τιμωρός» ή κάτι αντίστοιχο αλλά είναι καιρός η ηλιθιότητα να πληρώνεται με κάποιον τρόπο, ιδιαίτερα αν μιλάμε για υποτιθέμενη "expert opinion" που στοιχίζει ανθρώπινες ζωές και την καλή υγεία των πολιτών.

Πριν λίγες μέρες το General Medical Council της Βρετανίας αφαίρεσε την άδεια άσκησης επαγγέλματος από 2 ιατρούς (o δεύτερος καθηγητής) που είχαν δημοσιεύσει μια controversial μελέτη σχετικά με τη σύνδεση του αυτισμού με το τριπλό εμβόλιο κατά της ιλαράς, της ερυθράς, και της παρωτίτιδας στο Lancet το 1998. Το ίδιο το περιοδικό αφαίρεσε το άρθρο μόλις αυτόν τον Φεβρούαριο, αλλά φαίνεται πως το κακό είχε ήδη γίνει σε κάποιο βαθμό καθώς πανικοβλημένοι γονείς δεν έδιναν τα εμβόλια στα παιδιά τους με αποτέλεσμα την ιστορική μείωση των εμβολιασμών κατά το 2004.

Είναι κρίσιμο να ξεκαθαριστεί πως η παραπάνω κίνηση δεν έχει σκοπό να τιμωρήσει την αγνή ερευνητική και επιστημονική αναζήτηση, αλλά την αντιδεοντολογική συμπεριφορά των ιατρών που είχαν σοβαρά "conflicts of interest" τόσο κατά τη συγγραφή της εργασίας τους όσο και αργότερα (πχ ο Wakefield έγινε συνιδρυτής ενός κέντρου κατά του αυτισμού το 2005).

Έτσι δε γίνεται ιατρική έρευνα... έτσι καταστρέφεται η εμπιστοσύνη του κοινού στους επιστήμονες...

Ένα Avatar για εμάς τους υπόλοιπους

2010-05-16T19:12:00.003+03:00

Αναρωτηθήκατε ποτέ πώς θα ήταν να βρισκόσασταν στο σώμα ενός άλλου προσώπου, à la Avatar. Πάρτε μια γεύση απ'το παρακάτω βίντεο.

Πρόκειται για ένα απ'τα πρώτα πείραματα που αποδεικνύουν πως η αίσθηση του εαυτού μας μπορεί να μεταφερθεί σε ένα διαφορετικό, εικονικό σώμα. Η διαπίστωση αυτή δείχνει πόσο εκτεταμένη είναι αίσθηση που έχουμε για τον εαυτό μας και την εικόνα που έχουμε για το σώμα που «χειριζόμαστε» και δεχόμαστε ερεθίσματα απ'τις γενικές και ειδικές αισθήσεις. Το παραπάνω ίσως μιας μέρα να οδηγούσε σε θεραπείες για εκείνες τις παθολογίες που ο ασθενής έχει μια στρεβλωμένη εικόνα για το σώμα του, όπως η ανορεξία ή η βουλιμία.

Η Κοινωνική Νευροεπιστήμη και η Ψυχολογία είναι κάποια γνωστικά αντικείμενα που θα μπορούσαν να εμπλουτιστούν με τα νέα δεδομένα για τις αισθήσεις των ανθρώπων όταν αυτοί μεταφέρονται σε ξένα σώματα, με πορίσματα και ενδείξεις ακόμα και για την Ψυχαγωγία (βιντεοπαιχνίδια, Second Life, κλπ).

Η μελέτη που βασίστηκε το βιντεάκι δημοσιεύεται στο PLoS One.

Έμβρυο Καρατέκα :p

2010-05-06T17:18:00.003+03:00

Βρισκόμαστε στην αιχμή της εμβρυϊκής απεικονιστικής.

Ερευνητές από το Imperial College του Λονδίνου χρησιμοποιούν τη μαγνητική τομογραφία για να λάβουν πολλαπλά στιγμιότυπα υψηλής ανάλυσης εμβρύων και των εγκεφάλων τους και στη συνέχεια να τα συνδέσουν με λογισμικό για τη δημιουργία μιας κινηματογραφικής απεικόνισης των κινήσεών τους. Το τελικό αποτέλεσμα παρέχει μια μοναδική εικόνα της ζωής μέσα στη μήτρα.

Στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο Hammersmith- που ανήκει στο Imperial- θέλουν να προχωρήσουν ένα βήμα πέρα απ'τις τυπικές απεικονίσεις με υπερήχους, αρχίζοντας πρωτόκολλα που εξετάζουν συστηματικά τον εγκέφαλο τόσο υγιών όσο και φαινομενικά ανώμαλων έμβρυων, τα οποία θα συνεχίσουν να παρακολουθούν και μετά τη γέννησή τους καθώς και τα πρώτα χρόνια της ανάπτυξής τους προκειμένου να διαπιστωθεί αν ανεπαίσθητες διαφορές στη δομή του εγκεφάλου in utero αντικατοπτρίζουν μια στατιστικά σημαντική διαφορά και στη μετέπειτα συμπεριφορά των νηπίων.

Στο άρθρο θα βρείτε κι άλλες ενδιαφέρουσες εκπλήξεις απ'τις παρούσες μελέτες σχετικά με την εμβρυϊκή ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Τα smartphones στην υπηρεσία του εγκεφάλου

2010-05-04T12:05:00.008+03:00

Εάν έχετε ένα smartphone πολύ πιθανόν να χρησιμοποιείτε ένα κομμάτι απ'το μυαλό του Steve Furber στην τσέπη σας. Αυτές τις μέρες ένας νέος εγκέφαλος από πυρίτιο αποτελούμενος από κοντά 1 δισεκατομμύριο νευρώνες κατασκευάζεται σε ένα εργοστάσιο μικροτσίπ στην Ταϊβάν.

Οι μηχανικοί Η/Υ προσπαθούν εδώ και καιρό να αντιγράψουν την αποτελεσματική δραστηριότητα των βιολογικών εγκεφάλων σε τεχνητά ισοδύναμα, αλλά μέχρι στιγμής τα καλύτερά τους σχέδια απλά μιμούνται την πραγματικότητα μέσα από προσομοιώσεις που λειτουργούν σε υπερυπολογιστές. Είναι για την ώρα σχεδόν αδύνατο να παραχθούν χειροπιαστά μοντέλα για μια πρακτική επαλήθευση.

Ο Furber, ό οποίος είναι Καθηγητής Μηχανικής των Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο του Manchester στο Ηνωμένο Βασίλειο ισχυρίζεται πως αν επιθυμούμε να χρησιμοποιήσουμε μια μέρα υπολογιστές οι οποίοι να μιμούνται έστω και ως προς ένα κλάσμα την ευελιξία του εγκεφάλου, θα πρέπει να ξεκινήσουμε από προσιτά, πρακτικά, και χαμηλής κατανάλωσης βασικά στοιχεία (components).

Όπως καταλαβαίνετε, ο συγκεκριμένος ερευνητής παίρνει την ακριβώς αντίθετη προσέγγιση απ'αυτήν που έλαβε το Blue Brain Project στο οποίο έχω αναφερθεί στο παρελθόν. Οι ιθύνοντες του Μπλε Εγκεφάλου πιστεύουν πως και κάτι τέτοιο αξίζει τον κόπο αν και κρατούν επιφυλάξεις καθώς μόνο τσιπ τα οποία είναι φτιαγμένα αποκλειστικά για την εξομοίωση λειτουργιών του εγκεφάλου μπορούν να αποδόσουν πλήρως και με ακρίβεια μια αντίστοιχη τεχνητή δραστηριότητα αυτού.

Το παραπάνω δεν φαίνεται να πτοεί καθόλου τον Furber, ο οποίος θέλει να αρχίσει την «εκπαίδευση» το υπολογιστή-εγκεφάλου του το ταχύτερο δυνατό. Ο πρώτος στόχος του είναι να του διδάξει πώς να χειρίζεται έναν ρομποτικό βραχίονα, με απώτερο σκοπό τον ολοκληρωτικό έλεγχο ενός ανθρωποειδούς ρομπότ. Ένας τέτοιος ρομποτικός υπολογιστής ακόμα και με ελάχιστα χαρακτηριστικά ενός πραγματικού βιολογικού εγκεφάλου θα είναι σε θέση να φέρει σε πέρας πολύ καλύτερα διεργασίες όπως η αναγνώριση εικόνας, η πλοήγηση και η λήψη αποφάσεων, ισχυρίζεται ο Furber. Κι εκεί είναι ακριβώς που οι σημερινή τεχνολογία Η/Υ παρουσιάζει αδυναμίες!

Ο τεχνητός αυτός εγκέφαλος βασίζεται στο project SpiNNaker (Spiking Neural Network Architecture) και σε τεχνολογία που έχει αναπτυχθεί στη Μεγάλη Βρετανία ήδη απ'το 1987, τεχνογνωσία που τώρα βρίσκεται ως intellectual property στην ARM, τον κολοσσό που παράγει τα σχέδια για τα περισσότερα τσιπ που χρησιμοποιούν τα κινητά μας να λειτουργούν σήμερα.

Μια απ'τις πρώτες «νευρωνικές εφαρμογές» είναι ένα... Pacman που κυνηγάει ένα doughnut...

Don't ask... just watch! :)

Έχει πολύ ενδιαφέρον η εξήγηση (κλικ στον τίτλο!) του πώς έχουν σκοπό να προσομοιώσουν την έλλειψη top-down ελέγχου σ'αυτά τα τσιπ, αλλά και οι διάφορες εναλλακτικές προσπάθειες όπως το πρόγραμμα Synapse της εκπληκτικής DARPA, καθώς και τα αντίστοιχα συστήματα βασισμένα σε αναμνηστικές αντιστάσεις, για τις οποίες έγραψα πρόσφατα. Συγκεκριμένα οι memristors δύναται να εξομοιώνουν ακόμα καλύτερα ορισμένες ιδιότητες βιολογικών νευρωνικών δικτύων.

Τα ενεργειακά ποτά δουλεύουν απ'τη στιγμή που αγγίζουν τη γλώσσα μας!

2010-05-02T19:53:00.003+03:00

Όσο κι αν ακούγεται περίεργο φαίνεται πως τα διάφορα ενεργειακά ποτά (απ'το κλασικό αναψυκτικό Red Bull μέχρι τα ισοτονικά ποτά με μαλτοδεξτρίνες και φρουκτόζη) που παίρνουν οι αθλητές αποστάσεων αρχίζουν να λειτουργούν απ'τη στιγμή που αγγίζουν τη γλώσσα μας, αρκετά λεπτά πριν από οποιαδήποτε πραγματική ενεργειακή συνεισφορά στη φυσιολογία της άσκησης.

Πώς εξηγείται αυτό το περίεργο φαινόμενο; Σε μια νέα μελέτη Νεοζηλανδοί επιστήμονες μέτρησαν σε δύο διαφορετικές ομάδες τη δύναμη που αναπτύσσεται σε μύες αμέσως μετά από την εισαγωγή ποτών ιδίας γλυκύτητας αλλά διαφορετικού ενεργειακού περιεχομένου. Το ένα δηλαδή πραγματικό ενεργειακό αναψυκτικό και το άλλο απλά με γλυκαντική ενίσχυση. Με έκπληξη παρατήρησαν πως τα υποκείμενα που πήραν το πραγματικό ποτό με τους υδατάνθρακες μπορούσαν σχεδόν αμέσως να αναπτύξουν μεγαλύτερη τάση στους μύες. Υπήρχε δε και ισχυρότερη ενεργοποίηση των κινητικών προκλητών δυναμικών. Σ'ένα δεύτερο πείραμα είδαν πως ακόμα και το... ξέπλυμα του στόματος με το πραγματικό energy drink είχε διαφορά.

Το παραπάνω αφήνει κάποια ερωτηματικά... Πώς είναι δυνατόν ο οργανισμός να γνωρίζει ότι «έρχεται βοήθεια» από ένα πλούσιο σε υδατάνθρακες ενεργειακό ποτό όταν στη γλώσσα υπάρχουν αισθητήρες [στην προκειμένη περίπτωση] μόνο για γλυκύτητα, κάτι που τεχνητά ήταν ίδια και στα δυο ποτά που δοκιμάσθηκαν; Μήπως αυτό αφήνει ενδείξεις για την ύπαρξη αισθητήρων- οι οποίοι δεν είναι απαραίτητο να είναι διαφορετικοί απ'τους γνωστούς, αλλά να έχουν και αυτή τη νέα δυνατότητα- που μετρούν και τη συγκέντρωση υδατανθράκων σε ένα διάλυμα;

Ρομποτικός Προσομοιωτής Φωνής

2010-04-28T20:50:00.004+03:00

Ίσως ένα απ'τα πιο εντυπωσιακά (αλλά και αστεία) βίντεο που συνδέω ποτέ σε blog entry του Ελεύθερου Νευρώνα είναι το παρακάτω.

Η «εφιαλτική» αυτή συσκευή- παρακαλώ μακριά από πονηρές σκέψεις που όλοι λίγο πολύ κάναμε (δείτε και σχόλια στο Popular Science με κλικ στον τίτλο)- είναι ένα τεχνικό θαύμα από πλευράς μηχανικής. Τί σχέση έχει με Νευροεπιστήμες θα αναρωτηθεί κανείς. Ε λοιπόν η εν λόγω συσκευή θα χρησιμοποιηθεί σε άτομα που είναι εκ γενετής κωφά για την πιο αποτελεσματική τους φωνητική εκπαίδευση και μελέτη της πορείας αποκατάστασης.

Εξαιρετικά ενδιαφέρον και ο μηχανισμός (αλγόριθμος) λειτουργίας που βασίζεται σε αυτο-οργανούμενο νευρωνικό δίκτυο. Η μελέτη δημοσιεύεται ελεύθερα στο Journal of Biomedicine and Biotechnology.

Ρομπότ ελεγχόμενα με τη σκέψη; Για να δούμε...

2010-04-27T21:36:00.003+03:00

Κατά καιρούς βγαίνουν στην επιφάνεια πομπώδεις δηλώσεις πρακτικών εφαρμογών που βασίζονται σε παρούσες έρευνες πάνω στη διαχείριση περιφερειακών από το νου ενός χειριστή. Κόψη του ξυραφιού δηλαδή σε διεπαφές εγκεφάλου-υπολογιστή (brain-computer interface) την ίδια στιγμή που καλά καλά δεν υπάρχουν αποτελεσματικές διατάξεις για την αποκατάσταση ασθενών με κινητικές δυσκολίες.

Διάβαζα τις προάλλες για ένα καινούργιο λογισμικό που ακούει στο όνομα Robodance. O δημιουργός του μάλιστα ανέβασε κι ένα βιντεάκι στο YouTube με μια demonstration των δυνατοτήτων του.

Την πρώτη φορά που το είδα στα γρήγορα είπα βλακωδώς «ουάου», μετά όμως ήμουν σαφώς πιο προσεκτικός. Πρόκειται όντως για μια απλοποιημένη παραλλαγή ηλεκτροεγκεφαλογράφου (είχα γράψει και πριν 2 χρόνια για τα Emotiv Systems) που καταγράφει την εγκεφαλική ηλεκτρική δραστηριότητα και τη μετατρέπει σε κίνηση στο ρομπότ ή είναι απλά ένας πρακτικός ηλεκτρομυογράφος σε συνδυασμό με γυροσκόπιο;

Απ'την παρουσίαση που θα δείτε παραπάνω θα προσέξετε πως από τα διάφορα «κανάλια τηλεκατεύθυνσης» που χρησιμοποιεί ο χειριστής, μόνο ένα είναι πραγματικά σκέψης, αυτό που αναφέρει ως "combination of worry and sadness" για την κίνηση του ρομπότ πρόσθια. Όλα τα υπόλοιπα ουσιαστικά είναι μυϊκές κινήσεις (αυχένα, σαγονιού, κλπ).

Δε λέω, στο σύνολο είναι ευφυέστατο και πολύ εντυπωσιακό... αλλά μια πραγματική διεπαφή εγκεφάλου-υπολογιστή που βασίζεται σε ηλεκτρικά δυναμικά που καταγράφονται με ΗΕΓ θα απαιτούσε την απόλυτη ακινησία του υποκειμένου. Όποιος έχει μπει ποτέ σε εργαστήριο νευροφυσιολογίας γνωρίζει λίγο-πολύ πώς δουλεύει ένας ηλεκτροεγκεφαλογράφος και πόσο εύκολο είναι ακόμα και να αποκοιμηθείς κατά τη διάρκεια του τεστ.

Εν ολίγοις, το Emotiv EPOC συνεχίζει να είναι ό,τι πιο προηγμένο υπάρχει σε commercial λύσεις τέτοιου είδους, αλλά κατά τη γνώμη μου έχει πολύ δουλειά ακόμα για να το θεωρήσουμε πρακτική λύση στα περισσότερα προβλήματα. Είναι ακόμα αρκετά δύσκολος και άστοχος ο ακριβής «χειρισμός*». Ενδιαφέροντα σχόλια επί της διάταξης (geek-approved!) θα βρείτε στο Slashdot.

*χειρισμός δεν είναι πλέον αδόκιμος όρος για τέτοιες διατάξεις; :)

Φλοιική Λευκή Ουσία

2010-04-26T09:36:00.002+03:00

Η λευκή ουσία του φλοιού βρίσκεται στο κέντρο της προσοχής πολλών νευροεπιστημόνων τα τελευταία χρόνια. Με την εξέλιξη της Απεικόνισης Τανυστή Διάχυσης (Diffusion Tensor Imaging), οι οδοί της λευκής ουσίας προσφέρουν ένα εκπληκτικό πεδίο για μελέτες λειτουργικής νευροανατομικής. Ακόμα και το πόρισμα ότι η μυελίνωση συνεχίζεται σταθερά και στην ενήλικη ζωή των ατόμων βοήθησε σημαντικά στην έρευνα για τη συνεισφορά της μυελίνης στη μάθηση, γνώση, αλλά και ψυχιατρικές παθήσεις.

Η λευκή ουσία φαίνεται να είναι ένας απ'τους μεγάλους άξονες της σύγχρονης κλινικής νευροεπιστήμης που ΔΕΝ περιλαμβάνει νευρώνες, στο ίδιο επίπεδο με τα αγγεία και τα γλοία.

Διαβάστε το ενδιαφέρον special topic στα Frontiers of Neuroscience.

Όταν η Αναπηρία συναντά την Τέχνη

2010-04-18T19:48:00.000+03:00

Μια επαφή μου στο Facebook έβαλε σύνδεσμο στο παρακάτω βιντεάκι.

Ναι, η αρτιμέλεια είναι σημαντική για μια ολοκληρωμένη ζωή, αλλά τί μπορεί να πει κανείς μπροστά στην ανθρώπινη θέληση που κατακτά κάθε εμπόδιο...

Και η [νευρο]τεχνολογία υπόσχεται ακόμα καλύτερες μέρες στους λιγότερο τυχερούς συνανθρώπους μας.

Multitasking Εγκεφάλου

2010-04-17T18:26:00.002+03:00

Μια νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Science δείχνει την ικανότητα του εγκεφάλου για multitasking μέσα από απεικονιστικές μεθόδους. Το ότι ο εγκέφαλος έχει τελικά αυτήν τη δυνατότητα δεν ήταν κάτι που εξέπληξε τους επιστήμονες. Αυτό που δεν περίμεναν ήταν πως η ικανότητα αυτή είναι εξαιρετικά περιορισμένη σε δύο tasks. Παραπάνω από δύο και τα υποκείμενα έκαναν σημαντικά σφάλματα στο πείραμα.

Με μια ίσως κουτή αναλογία απ'την Επιστήμη των Υπολογιστών θα μπορούσαμε να πούμε πως ο εγκέφαλος έχει το πολύ δύο «πυρήνες» (ή για να το τραβήξω παραπάνω μπορεί να τρέξει ικανοποιητικά μέχρι δύο «νήματα»), όσο και τα ημισφαίρια που μας προίκησε η Φύση.

Νευρωνική Υπολογιστική: η συμβολή της αναμνηστικής αντίστασης (memristor)

2010-04-11T19:29:00.002+03:00

Είχα γράψει και πριν 9 μήνες περίπου για την αναμνηστική αντίσταση (memristor). Φαίνεται πως έχουμε νεότερα απ'αυτόν τον τομέα χάρη στους επιστήμονες και τεχνικούς των ερευνητικών κέντρων της Hewlett-Packard. Σε μια νέα τους εργασία που εμφανίζεται στο Nature, αναλύουν την δυνητική τους χρήση για νέες, καλύτερες μνήμες υπολογιστών.

Για όσους δε θυμούνται, η memristor όπως μια οποιαδήποτε κλασική αντίσταση αντιστέκεται στο πέρασμα ηλεκτρικού ρεύματος με μία όμως ειδοποιό διαφορά: ανάλογα με το δυναμικό που θα δεχθεί θα αναπτύξει και διαφορετική αντίσταση, την οποία μάλιστα θα διατηρήσει ως χαρακτηριστικό μέχρι την επόμενη ρύθμιση. Με άλλα λόγια θα «θυμάται» το τελευταίο βολτάζ που «ένιωσε».

Τώρα, σε ένα project που χρηματοδοτείται απ'τις αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις επιστήμονες προσπαθούν να δουν αν μπορούμε να έχουμε ισοδύναμα συνάψεων χρησιμοποιώντας αναμνηστικές αντιστάσεις σε νανοκλίμακα για τη δημιουργία νευρομορφικών συστημάτων. Η εργασία δημοσιεύεται στα Nano Letters της American Chemical Society.

Αν τα πειράματά τους στεφθούν με επιτυχία, σε συνδυασμό με τα breakthroughs που κάνει η HP και άλλοι ερευνητικοί οργανισμοί, υπάρχει μεγάλη ελπίδα να έχουμε εξαιρετικές εξελίξεις στην τεχνολογία των Η/Υ. Ανεξάρτητα λοιπόν αν θέλετε να δείτε σύντομα ή όχι κβαντικούς υπολογιστές, οι τεχνολόγοι υπόσχονται με τις αναμνηστικές αντιστάσεις μία ακόμα διέξοδο απ'το όριο-πλαφόν του Νόμου του Moore.

Neuromarketing με τη βοήθεια ΗΕΓ

2010-03-27T12:40:00.004+02:00

Οι ιδέες για εφαρμογή νευροφυσιολογικών μεθόδων παρακολούθησης της εγκεφαλικής δραστηριότητας για το marketing προϊόντων δεν φαίνεται να είναι λίγες. Η συγκεκριμένη μέθοδος, βασισμένη στον σαφώς φθηνότερο ηλεκτροεγκεφαλογράφο, θα δώσει τη δυνατότητα για μελέτη μεγάλου αριθμού υποκειμένων, κάτι που είναι αναγκαίο για να υπάρχει στατιστική επαλήθευση των πορισμάτων.

House, M.D. και πρωτοποριακές μέθοδοι διάγνωσης και θεραπείας

2010-03-26T11:52:00.006+02:00

Κανείς δε μπορεί να αμφισβητήσει την κορυφαία σκηνοθεσία και υποκριτική της αμερικανικής σειράς House, M.D., τώρα στην έκτη σεζόν της. Πρόκειται για ένα απ'τα πιο τέλεια "medical dramas" των τελευταίων ετών. Κάθε σενάριο αντιμετωπίζει μια ιδιαίτερη ιατρική περίπτωση που σε συνδυασμό με τα διάφορα συναισθηματικά μπλεξίματα των πρωταγωνιστών της, και κυρίως του Gregory House, σε κρατάει καθηλωμένο για κοντά μια ώρα (με τις διαφημίσεις).

Υπάρχει όμως ένα πράγμα που μ'ανησυχεί μ'αυτές τις σειρές. Ποτέ μου δεν παρακολουθούσα άλλες, πχ E.R., Grey's Anatomy, κλπ, αλλά φαντάζομαι πως είναι ένα κοινό φαινόμενο που απλά περνάει στη ν-ωστή δύναμη στη σειρά του House: ο πρωταγωνιστής και η ομάδα του εφαρμόζουν μια εκπληκτική high-tech ιατρική που είναι εκτός πραγματικότητας! Είναι ευχάριστο και ενδιαφέρον να βλέπει κανείς τα όρια του ιατρικού λειτουργήματος, αλλά καμιά φορά αποκαρδιώνει εμάς τους κοινούς θνητούς... καθώς ΔΕΝ έχουμε πρόσβαση σε τέτοια εργαλεία ή αυτά παρουσιάζονται πολύ ισχυρότερα απ'αυτό που πραγματικά είναι.

Σταχυολογώ ορισμένα σημεία, γνωστά σε όσους παρακολουθούν τη σειρά εδώ και χρόνια:

Το Department of Diagnostic Medicine δουλεύει μ'ένα τρελό budget. Ουσιαστικά μπορεί να ζητήσει την οποιαδήποτε διαγνωστική εξέταση ή θεραπευτική προσέγγιση χωρίς να ασχολούνται με κόστη, κινδύνους, ή χρονικά όρια.
Κλασικά, όλα τα εργαστηριακά αποτελέσματα βγαίνουν φυσιολογικά αποκλείοντας την οποιαδήποτε κοινή ασθένεια. Περιέργως οι ασθενείς υποφέρουν φοβερά από διάφορες επιπλοκές, είναι στα πρόθυρα του θανάτου, αλλά πριν τη στιγμή «Εύρηκα!» του House κανείς δεν υποψιάζεται την πραγματική αρρώστια.
Οι ιατροί που δουλεύουν για τον House είναι παράλληλα και licensed detectives, έχοντας κάνει μαθήματα στο πως να κάνουν διαρρήξεις σπιτιών και να συλλέγουν ενδείξεις on-the-field. Μάλλον θα κοιμόμουν όταν δίδασκαν το συγκεκριμένο μάθημα σε μας...
Ο House έχει μια φοβερή δυνατότητα να διαβάζει το μέλλον, τόσο στα πρόσωπα των ανθρώπων όσο και στην εξέλιξη των ασθενειών. Άντε αυτό λαμβάνοντας υπόψην το εξαιρετικά υψηλό πνευματικό του πηλίκο και την εμπειρία του ίσως εξηγείται. Και πάλι, μόνο εν μέρει. Είναι στατιστικά αδύνατο να πέφτει πάντα μέσα, σ'ό,τι τρελό κι αν πει ή προτείνει.
Τα μηχανήματα που χρησιμοποιούν, ιδιαίτερα αυτά που έχουν να κάνουν με cutting-edge τεχνολογία παρουσιάζονται με δυνατότητες παραπάνω απ'αυτές που πραγματικά έχουν. Αναλογιστείτε απλά πως στο επεισόδιο "Black Hole" χρησιμοποίησαν ένα μηχάνημα για "cognitive pattern recognition" που και καλά έδειχνε σα να ήταν ταινία τις σκέψεις μιας κοπέλας, όπως αυτές καταγράφονταν από τον εγκέφαλο με την χρήση μιας νευροφυσιολογικής διάταξης. Ακόμα κι αν μια μέρα γίνεται το παραπάνω (ο Eric Foreman στη σειρά λέει πως απέχει 50 χρόνια, εγώ ελπίζω λιγότερο) το σίγουρο είναι πως δε γίνεται σήμερα.

ΥΓ. Φυσικά το House είναι απλά η επιτομή αυτού του είδους ιατρικών σειρών. Οι αστυνομικές σειρές (πχ CSI) είναι ακόμα χειρότερες κι απέχουν ακόμα περισσότερο απ'την πραγματικότητα, κάτι που αντικατοπτρίζεται στο CSI effect.

Γιατί οι Παραολυμπιακοί είναι σημαντικός θεσμός για τις κοινωνίες μας

2010-03-19T06:55:00.003+02:00

Πολλοί από σας θα γνωρίζετε πως εδώ και κάποιες μέρες ξεκίνησαν οι Παραολυμπιακοί Αγώνες στο Βανκούβερ του Καναδά. Μάλιστα τώρα είμαστε 2 μέρες πριν την τελετή λήξης. Δυστυχώς η διοργάνωση αυτή ποτέ δεν χαίρει την ίδια αίγλη με τους «κυρίως» Ολυμπιακούς που λαμβάνουν χώρα λίγες εβδομάδες πιο πριν και δεν έχει την ίδια κάλυψη απ'τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Αυτό με απογοητεύει ιδιαίτερα ως άνθρωπο και λειτουργό της υγείας καθώς οι Παραολυμπιακοί θα μπορούσαν να αποτελούν ένα σύγχρονο «βαρόμετρο» για κράτη με ανθρώπινο πρόσωπο που δίνουν ευκαιρίες στους λιγότερο τυχερούς πολίτες τους. Περιέργως θα βρείτε να μαζεύουν πολλά μετάλλια κράτη τα οποία δεν έχουν το ίδιο βιωτικό επίπεδο με Βόρεια Αμερική και Δυτική Ευρώπη (πχ Ρωσία, Ουκρανία, Λευκορωσία). Αυτό είναι προς τιμήν τους! Ο αθλητισμός σ'αυτά τα επίπεδα- πρωταθλητισμός- δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση χωρίς την οργάνωση και την υποστήριξη απ'τις αθλητικές ομοσπονδίες. Σ'αυτό αν αναλογιστούμε και την τεχνολογία που υπάρχει πίσω απ'τα προσθετικά βοηθήματα των αθλητών έχουμε μια πραγματική tour de force ανθρώπινης ενδυνάμωσης. Έβλεπα το δίαθλο στα 12,5 χιλιόμετρα τις προάλλες και είχα μείνει έκπληκτος με τον Γερμανό Giesen (σκρολάρετε στη μέση να δείτε!) που έτρεχε και πυροβολούσε σα να μην είχε καμία disability.

Προσωπικά έχω φτάσει να παρακολουθώ και να χαίρομαι περισσότερο τους Παραολυμπιακούς παρά τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Το σθένος των αθλητών, η δύναμη της θέλησης, και η ανθρώπινη προσπάθεια να ξεπεραστεί η όποια «ειδική ανάγκη» (κινητική ή αισθητηριακή) είναι πραγματικά αξιοσημείωτα.

Εύγε στα παιδιά, στους προπονητές τους, και στις οικογένειές τους!

Εδώ θα βρείτε τους μόλις δύο Έλληνες αθλητές που μας αντιπροσωπεύουν στο Βανκούβερ. Για μένα είναι το ίδιο ήρωες με την αποστολή μας στους κυρίως Ολυμπιακούς κι ας μην είναι το ίδιο γνωστοί...

G-Tec Intendix BCI: πολύ μπροστά απ'τον καιρό του;

2010-03-11T22:36:00.005+02:00

Όταν πρωτοάκουσα για το Intendix δε σας κρύβω πως ενθουσιάστηκα. Το brain-computer interface (BCI) της αυστριακής G-Tec είναι ένα πραγματικό τεχνολογικό θαύμα που για πρώτη φορά ξεφεύγει απ'τις πειραματικές διατάξεις ή τις πιλοτικές εφαρμογές αποκλειστικά σε ασθενείς, προσφέροντας μια συσκευή που θα μπορούσε να αγορασθεί απ'το ευρύτερο καταναλωτικό κοινό.

Το Intendix ουσιαστικά είναι ένας αποκωδικοποιητής ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος συνδεδεμένος στο input ενός υπολογιστή (ή κονσόλας) για τη μετάφραση σε αληθινό χρόνο της ηλεκτρικής δραστηριότητας του εγκεφάλου από οπτικά προκλητά δυναμικά (VEP). Οι κατασκευαστές ισχυρίζονται ότι σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα (ακόμα και 10 λεπτά) προπόνησης, ένα οποιοδήποτε άτομο που προσπαθεί σ'έναν ικανό βαθμό θα είναι σε θέση να «χειρισθεί» μια οθόνη επιλογών τόσο για γραφή χαρακτήρων (ένα χαρακτήρα το δευτερόλεπτο) όσο και για επιλογές του στυλ: στέλνω email, ενεργοποιώ το συναγερμό, κλπ.

Όλα καλά μέχρι στιγμής και η όλη επιστήμη και τεκμηρίωση πίσω απ'το εγχείρημα φαίνεται εξαιρετικά έγκυρη. Στο κάτω κάτω η G-Tec (Guger Technologies) είναι μια πολύ γνωστή εταιρεία στη δημιουργία εξοπλισμού για εργαστήρια νευροφυσιολογίας.

Παρ'όλα αυτά έχω όμως ένα πρόβλημα... αναρωτιέμαι μήπως είναι πολύ μπροστά απ'τον καιρό του... την τιμή την είδε κανείς; €9000 ρε παιδιά; Ποιός θα το αγοράσει όταν το ίδιο το περιφερειακό (γιατί για περιφερειακό πρόκειται) κοστίζει περισσότερο απ'όσο οι ακριβότεροι προσωπικοί υπολογιστές της αγοράς;

Δυστυχώς, ενώ είναι μια κίνηση προς τη σωστή κατεύθυνση φοβάμαι πως τόσο η τεχνολογία (επιδόσεις) όσο και το κόστος της (υψηλό) δεν είναι ακόμα ώριμα αρκετά για μια εμπορική επιτυχία.

Η δεκαετία μετά τη δεκαετία του εγκεφάλου

2010-03-03T15:36:00.005+02:00

Έχουν περάσει σχεδόν 20 χρόνια από τότε που ξεκίνησε η «Δεκαετία του Εγκεφάλου», ένα μεγαλεπίβολο σχέδιο χρηματοδότησης νευροεπιστημονικών ερευνών υπό την αιγίδα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ. Αυτά μεταξύ του 1990 και του 2000.

Η δεκαετία που μας πέρασε επέκτεινε τις γνώσεις που αποκτήθηκαν τον περασμένο αιώνα σε νέα επίπεδα, κυρίως δίνοντας τις βάσεις για νέες εφαρμογές, τόσο διαγνωστικές όσο και θεραπευτικές, καθώς και για παράπλευρα πορίσματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε άλλους κλάδους των Επιστημών και της Μηχανικής.

Και σήμερα;

Neuroscience is at a historic turning point. Today, a full decade after the “Decade of the Brain,” a continuous stream of advances is shattering long-held notions about how the human brain works and what happens when it doesn’t. These advances are also reshaping the landscapes of other fields, from psychology to economics, education and the law.

Ίσως η μεγαλύτερη έκπληξη απ'τις έρευνες του άμεσου παρελθόντος και της δεκαετίας του εγκεφάλου είναι η εκπληκτική πλαστικότητα του εγκεφάλου (Νευροπλαστικότητα). Αυτή από μόνη της έχει πάμπολλες κλινικές και εκπαιδευτικές προεκτάσεις.

Περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Ένας πίνακας Ouija για ασθενείς σε κώμα

2010-02-20T20:09:00.004+02:00

Δεν είναι ευχάριστη είδηση αυτή που αποδελτιώνω, αλλά καλύτερα έτσι παρά να δίνονται ψεύτικες ελπίδες σε ασθενείς σε κωματώδη κατάσταση χωρίς δυνατότητα για πραγματική ανάνηψη.

Σύμφωνα με νεότερη μελέτη, ο Βέλγος ασθενής που βρισκόταν σε κατάσταση μειωμένης συνείδησης για 23 χρόνια μετά από αυτοκινητιστικό ατύχημα, δεν είναι σε θέση να επικοινωνήσει όπως η λογοθεραπευτής του ισχυριζόταν. Η απόδειξη ήταν σχετικά εύκολο να γίνει. Έδειξαν σε ασθενείς σε παρόμοια κατάσταση (και στον ίδιο τον Rom Houben) αντικείμενα και λέξεις απουσία του θεραπευτή που «διάβαζε» την θέληση των ασθενών και τους ζήτησαν να τα επαναλάβουν, όπως ακριβώς έκαναν όταν η λογοθεραπευτής του κ. Houben ισχυρίσθηκε ότι επικοινωνεί με τον ασθενή, βρισκόμενη παρούσα στις ερωτήσεις.

Ουσιαστικά πρόκειται για το ψευδοεπιστημονικό ισοδύναμο των πινάκων Ouija που βλέπετε σε έργα τρόμου όπου δύο ή περισσότεροι φίλοι επικοινωνούν με νεκρά πνεύματα και δαίμονες...

Κινηματική Ανάλυση Ελεφάντων

2010-02-16T20:00:00.002+02:00

Στη Νευρολογία χρησιμοποιείται συχνά η μέθοδος της "gait analysis" για τη μελέτη ασθενών που πάσχουν από κινητικές δυσλειτουργίες νευρολογικής αιτιολογίας. Κάποιοι αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν παρόμοιες διατάξεις για την κινηματική ανάλυση του βηματισμού και του «καλπασμού» ελεφάντων... χεχ! :)

Κορυφαίοι μαθητές και διπολική διαταραχή

2010-02-11T19:32:00.000+02:00

Σε μια μελέτη που έγινε σε 700000 τέως μαθητές από σχολεία της Σουηδίας βρέθηκε πως τα παιδιά που ήταν εξαιρετικοί μαθητές ήταν σαφώς πιο επιρρεπείς στο να αναπτύξουν διπολική διαταραχή (μανία-κατάθλιψη) στη μετέπειτα ζωή τους σε σχέση με πιο μέτριους μαθητές. Ακόμα και μετά από στατιστική διόρθωση για εισόδημα και εκπαιδευτικό επίπεδο των γονέων, οι καλύτεροι μαθητές είχαν 3 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να παρουσιάσουν τα εν λόγω ψυχιατρικά προβλήματα, πιθανότητα που ανέβαινε στο 4,4 για τα αγόρια. Επίσης δυνατότερη σύνδεση επίδοσης με την πιθανότητα ανάπτυξης διαταραχής βρέθηκε σε μαθήματα που έχουν να κάνουν περισσότερο με δημιουργικά θέματα (όπως μουσική και σουηδικά) και λιγότερο σε μαθήματα που βασίζονται σε δεδομένα και φυσικούς νόμους (όπως μαθηματικά, φυσική, χημεία).

Η παραπάνω αναλογία φυσικά δεν πρέπει να ανησυχεί τους καλύτερους μαθητές ή τους γονείς τους. Το όλο θέμα δείχνει απλά μια πτυχή της ευφυΐας και της δημιουργικότητας που είναι άμεσα συνδεδεμένη με το σκέλος της μανίας της διπολικής διαταραχής. Κι αυτό γιατί δύναται να υπάρχουν εξελικτικά πλεονεκτήματα για τα άτομα που είναι σε θέση να συγκεντρωθούν και να εκτελέσουν εργασίες γρήγορα και αποτελεσματικά, ιδιαίτερα αν μιλάμε για οριακή μανία (υπομανία και υποκλινικές εκφάνσεις της), πριν την παθολογική εξέλιξή της σε μεγαλύτερη ηλικία.

Η ομάδα των Σουηδών επιστημόνων βρήκε και μια αντίστροφη στατιστική σχέση ψυχιατρικών εκδηλώσεων που έχει να κάνει με ψυχωτικά περιστατικά (και σχιζοφρένεια) στους χειρότερους μαθητές.

Συζητώντας με ασθενείς σε φυτική κατάσταση

2010-02-05T10:28:00.003+02:00

Νευροεπιστήμονες από μια αγγλο-ολλανδική ομάδα ανακοίνωσαν σε μια νέα τους μελέτη πως σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυνατή η επικοινωνία με έναν ασθενή που βρίσκεται σε φυτική κατάσταση χάρη στην ανάλυση της δραστηριότητας του εγκεφάλου με λειτουργική μαγνητική τομογραφία, fMRI.

Φυτική κατάσταση σημαίνει συνήθως ότι ο ασθενής έχεις τους φυσιολογικούς κύκλους ύπνου-ξύπνιου, αλλά είναι ανήμπορος ανταποκρίσεων και στερείται πνευματικής δραστηριότητας. Ωστόσο, κάποιοι νευροεπιστήμονες αψηφούν την παραπάνω καταδικαστική διάγνωση.

Κατά τη νέα προσέγγιση, με τη λειτουργική μαγνητική τομογραφία διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου ενεργοποιούνται ανάλογα με το αν θέλει ο ασθενής να απαντήσει ναι ή οχι σε γνώριμες ερωτήσεις, πχ σχετικά με την οικογένειά του.

Η αποκάλυψη ότι κάποιος που είναι αυτό που λέμε «φυτό» έχει συγχρόνως την ικανότητα να επικοινωνήσει με το περιβάλλον του, ακόμα και με εξαιρετικά περιορισμένο τρόπο (ναι/όχι σε πολύ απλές ερωτήσεις) δύναται να είναι εξαιρετικά ψυχοφθόρο για τους φίλους του και την οικογένειά του. Αλλά σίγουρα η άγνοια δεν μπορεί να είναι προτιμότερη από την ακριβή κατανόηση της κατάστασης του ασθενούς. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η αποκάλυψη ότι τελικά ένας ασθενής σε φυτική κατάσταση έχει πράγματι κάποιο βαθμό συνείδησης και δύναται να υποφέρει, μπορεί να αυξήσει την πίεση για να διακοπεί η προσπάθεια για διατήρηση της ζωής τους. Ωστόσο, η έρευνα αυτή δείχνει πως τώρα πλέον ίσως και να υπάρχει ένας τρόπος να ρωτηθούν σοβαρά ασθενείς σε τόσο άσχημες συνθήκες αν ενδιαφέρονται να συνεχίσουν ή αν επιθυμούν να τερματήσουν τη ζωή τους. Τα ηθικά ζητήματα που περιβάλλουν την απόφαση κάποιου για αυτοκτονία θα είναι ακριβώς ίδια όπως και για κάποιον που είναι σε τελικό στάδιο ασθένειας. Το κεντρικό ερώτημα παραμένει το ίδιο: είναι η κοινωνία μας έτοιμη να δεχθεί τέτοιες αποφάσεις και να προσφέρει στα άτομα που υποφέρουν την επιλογή να αποφασίζουν τη ζωή τους ή τον τερματισμό αυτή;

Όπως και να'χει το πράγμα, ο ενθουσιασμός για την νέα αυτή ικανότητα επικοινωνίας με μερικούς ανθρώπους που ήταν απρόσιτοι μέχρι τώρα θα πρέπει να προσεγγίζεται με ρεαλισμό. Οι γιατροί θα πρέπει τώρα να εξελίξουν νέους τρόπους για την οικονομική απόπειρα ανάγνωσης του μυαλού, αν είναι να καλλιεργηθούν οι ελπίδες οι ασθενείς να έχουν καμία πιθανότητα να ενταχθούν εκ νέου στην κοινωνία μια μέρα. Μια απ'τις εναλλακτικές προσεγγίσης είναι η χρήση ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος αντί λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας.

Βραχυπρόθεσμα η νέα μελέτη θα βοηθήσει στην αναστολή των φόβων ότι μπορεί να γίνει απόσυρση των συσκευών διατήρησης της ζωής εκεί που υπάρχει μια πιθανότητα ανάκαμψης. Τουλάχιστον τώρα υπάρχει ένας τρόπος για να ανταποκρινόμαστε στις ανάγκες αυτών των ασθενών, ακόμη και αν δεν γνωρίζουμε επακριβώς πώς να τους κάνουμε ευτυχισμένους.

Η συνειδησιακή επιστήμη είναι εδώ και φαίνεται πως αρχίζει να έχει και κλινικές εφαρμογές.

Diffusion Tensor Imaging σε Αλτσχάιμερ και Αυτισμό

2010-01-30T19:17:00.002+02:00

Δε χωράει αμφιβολία ότι η Απεικόνιση Τανυστή Διάχυσης (Diffusion Tension Imaging) θα γίνει στο μέλλον μια απ'τις πιο δυναμικές μεθόδους απεικονιστικής μελέτης του νευρικού συστήματος κατά τον χαρακτηρισμό παθολογικών δομών του εγκεφάλου. Ήδη υπάρχουν αρκετά πρωτόκολλα για μελλοντικές χρήσεις τόσο στη μελέτη της Νόσου του Αλτσχάιμερ όσο και στον Αυτισμό.

Είχα γράψει και παλιότερα για παρεμφερείς μεθόδους που έχουν εφαρμογή στο ανερχόμενο πεδίο των Connectomics.

Μύθοι και Παρανοήσεις Νευροεπιστημών III: Multitasking Εγκεφάλου

2010-01-24T13:34:00.010+02:00

Έχω αλλεργία στις ασυναρτησίες... :(

Αλλά περισσότερο απ'όλα εξοργίζομαι όταν διαβάζω αβάσιμες ή σκοταδιστικές θέσεις που έχουν να κάνουν με τις Νευροεπιστήμες. Αναμεταδίδεται σ'ένα site- καθαρά θρησκευτικού χαρακτήρα αν μη τι άλλο- ένα άρθρο από το περιοδικό «Ε» της Ελευθεροτυπίας το οποίο μέσα είναι γεμάτο ανακρίβειες και μισές αλήθειες.

Ξεκινάει λοιπόν το άρθρο:

Πόσες διακοπές θα μεσολαβήσουν μέχρι να διαβάσετε αυτό το άρθρο; Τηλέφωνα, ίντερνετ, ραδιόφωνο, τηλεόραση, μαγείρεμα, τουαλέτα. Τί απ' όλα αυτά θα κάνετε σωστά και ολοκληρωμένα; Τίποτα, ούτε καν την ανάγνωση αυτού του άρθρου. Που πραγματεύεται ακριβώς αυτό: την ταυτόχρονη ενασχόληση με χιλιάδες πράγματα, το βομβαρδισμό του εγκεφάλου μας με χιλιάδες πληροφορίες που είναι αδύνατο να ταξινομηθούν / αξιολογηθούν / απομνημονευθούν. Ακούγεται σαν σχέδιο εξόντωσης...

Θα μεσολαβήσουν όσες διακοπές θέλει ο καθένας. Δεν κατάλαβα, αν θέλω εγώ παράλληλα ή σειριακά να μιλάω στο τηλέφωνο, να σερφάρω στο διαδίκτυο ή να πάω στην τουαλέτα ποιό το πρόβλημα; Ο καθένας μας έχει την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ να κάνει ό,τι θέλει και επιθυμεί. Βομβαρδιζόμαστε με χιλιάδες πληροφορίες (information overload) αλλά είναι στο χέρι μας ποιές θα φιλτράρουμε/επιτρέψουμε και ποιές όχι. Δεν υπάρχει κανένα «σχέδιο εξόντωσης» πέρα απ'αυτό που μόνοι μας αποφασίζουμε για τους εαυτούς μας. Λίγο προσωπική ευθύνη δε βλάπτει...

Η εγωκεντρική «γενιά Χ» του τέλους του 20ού αιώνα ενηλικιώθηκε, χρεώθηκε, «κάηκε» ή αποτοξινώθηκε. Οι σύγχρονοι έφηβοι έχουν ήδη ονομαστεί «γενιά Μ» / multitasking generation, από τη ζογκλερική τους ικανότητα να χειρίζονται πολλές συσκευές και πληροφορίες ταυτόχρονα. Το multitasking δεν έχει καμία σχέση με την ελληνική έννοια της πολυπραγμοσύνης. Η δεύτερη ονομασία τους είναι «ψηφιακοί ιθαγενείς» / digital natives ή ψηφιακή γενιά / net-gen. Είναι τα παιδιά που μεγάλωσαν έχοντας πρόσβαση στο ίντερνετ, που εξοικειώθηκαν πρώτα με την οθόνη και το πληκτρολόγιο και μετά με το χαρτί και το μολύβι.

Χμμ, εγώ που μάλλον ανήκω στα τέλη της «εγωκεντρικής (?) Γενιάς Χ» μπορώ να πω πως ούτε κάηκα ούτε χρειάστηκα να αποτοξινωθώ από κάτι. Κι αν χρεώνομαι κάτι είναι τα άδεια ταμεία κοινωνικών παροχών και συντάξεων εξαιτίας των προηγούμενων- δήθεν καλών- γενεών. Όλα αυτά είναι υπερβολές. Και το multitasking ως «πολυπραγμοσύνη» είναι σίγουρα κακώς εννοούμενο, αλλά δε σημαίνει πως ο εγκέφαλος δεν είναι σε θέση να κάνει συνειδητά και υποσυνείδητα διάφορα πράγματα μαζί.

Τέλος ποιό το κακό τα παιδιά να μεγαλώνουν με το πληκτρολόγιο και την οθόνη αν αυτά είναι τα μέσα των καιρών μας; Πριν εφευρεθεί το χαρτί και το μολύβι οι άνθρωπο έγραφαν σε περγαμηνές και παπύρους με μελάνια, θα έπρεπε να μην επιτραπεί και η δικιά τους επέλαση; Αν το χαρτί-μολύβι ή ό,τι έρθει μετά καταργηθεί χάρη σε κάτι καινούργιο και πιο αποτελεσματικό, τότε κανένα πρόβλημα.

Η 16χρονη Κατερίνα έχει κλειστεί στο δωμάτιό της για να διαβάσει τα μαθήματά της. Η μουσική δεν ακούγεται, γιατί φοράει headset, ακουστικά με ενσωματωμένο μικρόφωνο, για να μιλάει και στο Skype. Τσεκάρει ανά πεντάλεπτο το msn και το facebook για μηνύματα, το κινητό της είναι σε απόστα ση αναπνοής και, για να ξελασκάρει, χαζεύει βιντεάκια στο youtube. Την ίδια στιγμή ο υπολογιστής της, με τον «τετραπύρηνο» επεξεργαστή του, κάνει το δικό του multitasking: κατεβάζει δύο νέες ταινίες, «τρέχει» τρία προγράμματα ταυτόχρονα και στην οθόνη έχει οχτώ παράθυρα ανοιχτά.
Και συγγνώμη, πού το κακό; Αφού έτσι επιθυμεί έτσι ας κάνει! Δε σημαίνει πως έχει μια παθολογία το κορίτσι μα ούτε και είναι απαραίτητο να είναι κακή μαθήτρια. Εξαρτάται τι κάνει. Αν λύνει απλές ασκήσεις ή απλά υπογραμμίζει στο βιβλίο δε σημαίνει ότι δε γίνεται. Και βλέπω κι ένα «τεχνομίσος» απέναντι στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές για τις σύγχρονες δυνατότητές τους. Έλεος!

Από τον πατέρα της ξέρει ότι είναι ΟΚ να μιλάμε στο κινητό ενώ οδηγούμε· η μαμά της είναι η μετενσάρκωση της θεάς Κάλι με τα πολλά χέρια, αφού μπορεί να φτιάχνει καφέ ενώ ταυτόχρονα ντύνει την κόρη της, βλέπει τηλεόραση και ετοιμάζεται να φύγει για τη δουλειά. Το multitasking δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο της ψηφιακής γενιάς· βλάπτει τους εφήβους, αλλά εξίσου εξαντλεί και τους ενηλίκους. Πλέον είναι επίσημο: σπεύδε βραδέως για να φτάσεις και ασχολήσου με ένα πράγμα κάθε φορά, το μυαλουδάκι σου να μην κάψεις.

Μην τα μπλέκουμε. Η οδήγηση με το κινητό στο χέρι (αλλά ακόμα και με το handsfree) είναι αποδεδειγμένα και με μελέτες επικίνδυνη κι αυτό γιατί στην προκειμένη περίπτωση παίζουν ρόλο και τα αντανακλαστικά. Αλλά όλα τα υπόλοιπα- ακίνδυνα- γιατί όχι; Και πώς στο καλό φτάνουμε στο τελικό συμπέρασμα ότι βλάπτει εφήβους και ενηλίκους; Και πού στο καλό βασίζεται η συμβουλή «σπεύδε βραδέως» αλλιώς θα «κάψεις μυαλουδάκι»; :-/

Στις ΗΠΑ, αλλά και στην Ευρώπη, η «γενιά Μ» έχει γίνει αντικείμενο δεκάδων άρθρων, που συνδέουν το multitasking με μαθησιακές δυσκολίες, εξασθένηση της πρόσφατης μνήμης, αδυναμία συγκέντρω σης, ακόμη και με ψυχιατρικές διαταραχές, όπως η διάσπαση της προσοχής. Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα, γνωστή ως ΔΕΠ-Υ ή ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) είναι μια αμφιλεγόμενη ψυχιατρική διαταραχή, που έχει διχάσει τον ιατρικό κόσμο. Αρκετοί θεωρούν ότι η διάγνωσή της, όταν γίνε ται επιπόλαια, συνδέεται με τις φαρμακοβιο μηχανίες και την υπερσυνταγογράφηση αμφεταμινούχων ψυχοφαρμάκων, ακόμη και σε εφήβους και παιδιά, με καταστροφικά ενίοτε αποτελέσματα.

Ήρεμα ήρεμα. Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής (χωρίς ή με την Υπερκινητικότητα) είναι μια ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ κατάσταση που την έχει ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων. Δε σημαίνει πως οφείλεται ο σύγχρονος τρόπος ζωής και το multitasking για τον επιπολασμό της. Φυσικά το ίδιο ισχύει και για τις όποιες μαθησιακές δυσκολίες.

Πριν από περίπου 10 χρόνια εμφανίστη καν στις ΗΠΑ τα πρώτα δημοσιεύματα για το ADHD που ανέφεραν ότι 3-5% των μαθητών πάσχει από κάποια μορφή διαταραχής της προσοχής, ενώ άλλες στατιστικές ανεβάζουν το ποσοστό στο 7%. Στη δεκαετία που διανύουμε η χορήγηση αμφεταμινούχων σε υπερκινητικά παιδιά έφτασε στα ύψη: 78 εκατομμύρια συνταγές διακινήθηκαν σε 5 χρόνια σε παιδιά 5-18 χρόνων σύμφωνα με τον FDA (τον αμερικανικό ΕΟΦ), ενώ περίπου 5 εκατομμύρια νέοι και έφηβοι ακολουθούν αγωγή με Ritalin. Φάρμα κα όπως το Ritalin, το Aderall, το Provigil συνταγογραφούνται αφειδώς για να ενισχύσουν την ικανότητα συγκέντρωσης, ενώ πολλοί φοιτητές και διανοητικά εργαζόμενοι τα παίρνουν χωρίς συνταγή από το ίντερνετ, ως «τονωτικά του εγκεφάλου».

Εντάξει τι να κάνουμε. Άλλοι παίρνουν καφέ, άλλοι πίνουν κόκα-κόλα, άλλοι παίρνουν χειρότερα ναρκωτικά. Δε μπορείς να σταματήσεις το «εγκεφαλικό ντοπάρισμα» που ο καθένας μπορεί να επιθυμεί βγάζοντας παράνομες τις off-label χρήσεις. Και κάποιος μαθητής μπορεί να είναι πιο πλούσιος απ'τον άλλο και να έχει πρόσβαση σε καλύτερες συνθήκες σπουδών, φροντιστών, βιβλίων, κλπ. Δηλαδή να απαγορεύσουμε τα έξτρα βοηθήματα επειδή κάποιοι τα έχουν-χρησιμοποιούν;

Κάθε φάρμακο έχει ενέργεις και παρενέργειες. Το ζήτημα είναι να βρεθεί μια χρυσή τομή στην κατανάλωσή του για «νευροαισθητικούς» λόγους.

Το πρώτο κύμα αντιδράσεων έχει σκάσει: τα περισσότερα απ' αυτά τα φάρμακα έχουν σοβαρές παρενέργειες, δημιουργούν εθισμό· ακόμη και αν προσφέρουν προσωρινά την αίσθηση της διαύγειας και της οξυμένης ευφυΐας, μακροπρόθεσμα βλάπτουν τα εγκεφαλικά κύτταρα και μειώνουν τις διανοητικές ικανότητες.

Αν κάποιος είναι ηλίθιος να τα παίρνει για μεγάλο χρονικό διάστημα καλά να πάθει. Αλλά αυτή η προσωρινή αίσθηση διαύγειας και οξυμένης ευφυΐας δύναται να βοηθάει ορισμένους στη μελέτη και προετοιμασία πριν από εξετάσεις. Παρενέργειες έχει και η καφεΐνη αν την πάρεις σε μεγάλες ποσότητες, δεν είδα κανέναν όμως να προτείνει την απαγόρευσή της.

Από την άλλη, η λάμψη του multitasking έχει ξεθωριάσει. Αυτό που μόλις πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν ως το βασικό πλεονέκτημα των νέων τεχνολογιών (σου επιτρέπουν να κάνεις πολλά πράγματα ταυτόχρονα), σήμερα κατηγορείται ως κύρια αιτία της διανοητικής σύγχυσης που χαρακτηρίζει την εποχή μας.

Είναι αλήθεια πως το information overload είναι ένα πρόβλημα της σύγχρονης ζωής. Αλλά μη μπερδεύουμε καταστάσεις. Ο κάθε άνθρωπος είναι ελεύθερος να επιλέξει αυτά που θέλει να ασχολείται. Αν εγώ θέλω να περνάω 10 ώρες στο Internet αντί να περνάω 2 και τις υπόλοιπες 8 με την οικογένειά μου είναι πρόβλημά μου και επιλογή μου.

Αλλά τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλο συνδυαστικό δυναμικό μεταξύ ψηφιακού και πραγματικού κόσμου. Είναι κακό δηλαδή το augmented reality όταν μας προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για το μέρος που μας περιβάλλει;

«Το multitasking είναι ένας μύθος» επισημαίνει ο καθηγητής David Meyer του πανεπιστημίου του Michigan, που με την ερευνητική του ομάδα μελετά τη νευρολογία του εγκεφάλου και την ικανότητα διαχείρισης πληροφοριών. Για τον καθηγητή, που θεωρείται ο υπ'αριθμόν 1 ειδικός στο multitasking, όταν εμείς θεωρούμε ότι κάνουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα, απλώς περνάμε πολύ γρήγορα από τη μία διανοητική εργασία στην άλλη, σαν να ανοιγοκλείνουμε διακόπτες. Με κάθε κλικ του διακόπτη σπαταλάμε διανοητικές δυνάμεις, γινόμαστε απρόσεκτοι, ξεχνάμε, κάνουμε λάθη.

Ο Meyer συγκρίνει το multitasking με τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας. Ο εγκέφαλός μας διαχειρίζεται την πληροφορία ανάλογα με το είδος της: την ακουστική πληροφορία μέσα από το ακουστικό κανάλι, την οπτική από το οπτικό κανάλι κ.λπ. Όταν συσσωρεύουμε υπερβολικές πληροφορίες σε ένα κανάλι, η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη. Το πιο συχνό και επικίνδυνο είδος multitasking, είναι το να μιλάμε στο τηλέφωνο ενώ οδηγούμε· έχει, εξάλλου, καταγραφεί ως μία από τις πρώτες αιτίες ατυχημάτων. Για τον Meyer το μόνο εφικτό είδος multitasking είναι αυτό που καταλαμβάνει διαφορετικά νοητικά κανάλια· π.χ., το να διπλώνεις ρούχα ενώ συγχρόνως ακούς τον καιρό στις ειδήσεις.

Μα το multitasking στον άνθρωπο είναι εφικτό ΜΟΝΟ σε διαφορετικά κανάλια. Αυτό μας έλειπε κάποιος να αποστήθιζε ιστορία και να έκανε μαθηματικούς υπολογισμούς συγχρόνως. Αλλά το να ακούς μουσική καθώς κάνεις μια μηχανική (πχ εξωπυραμιδική) εργασία ή το να έχεις διάφορα ενδιαφέροντα που να τα εξασκείς ψευδο-παράλληλα δεν είναι κακό.

Όπως επισημαίνουν έρευνες για τις επιπτώσεις του multitasking στην εκπαίδευση, τα παιδιά που διαβάζουν τα μαθήματά τους και ταυτόχρονα ακούν μουσική, τσεκάρουν το ίντερνετ κι έχουν ανοιχτή την τηλεόραση, το πιθανότερο είναι την επόμενη μέρα να μη θυμούνται σχεδόν τίποτα. Οι αμερικανοί έφηβοι αφιερώνουν στα ηλεκτρονικά μέσα περίπου 6,5 ώρες την ημέρα· αν υπολογιστεί το μιντιακό multitasking, ο χρόνος αυτός ισοδυναμεί με 8,5 ώρες - σχεδόν το σύνολο του ελεύθερου χρόνου.

Αυτό κι αν είναι υπερβολή: «την επόμενη μέρα να μη θυμούνται σχεδόν τίποτα». Αυτό πού το βασίζετε; Αν ήταν έτσι οι περισσότεροι μαθητές στον δυτικό κόσμο θα έβγαιναν άχρηστοι και ημιμαθείς. Τα πολυμέσα είναι το pasatempp της γενιάς μας. Αν ζούσα τη δεκαετία του '70 μπορεί να έπαιζα τάβλι στον ελεύθερό μου χρόνο αντί να διαβάζω και γράφω στα social media.

ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ;

Ποιά, όμως, η σχέση των Ελληνόπουλων με το multitasking και κατά πόσο μας έχει αγγίξει η (υπαρκτή ή κατασκευασμένη) ασθένεια της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας; Ο νευρολόγος ψυχίατρος δρ Δημήτρης Κουντούρης δέχεται καθημερινά εφήβους και νέους που παραπονιούνται- οι ίδιοι ή οι γονείς τους- για αδυναμία συγκέντρωσης, σύγχυση και συναισθηματικές διαταραχές: «Αυτό που λέτε multitasking, στις επιστήμες του εγκεφάλου το ερμηνεύουμε ως λανθάνουσα αναστολή. Είναι η δυνατότητα του εγκεφάλου μας να επεξεργάζεται πληροφορίες, ξεχωρίζοντας το πρωτεύον από το δευτερεύον. Όπως όταν πας σε ένα γήπεδο ή σε μια συναυλία. Κάποιοι θα συγκεντρωθούν μόνο στην μπάλα ή τη μουσική· κάποιοι θα δουν και το παιχνίδι, θα προσέξουν και τι γίνεται στις κερκίδες. Κάποιοι θα τα δουν όλα, αλλά δεν θα τους μείνει τίποτα.

Ετσι συμβαίνει και με τη λανθάνουσα αναστολή. Αν είναι μεγάλη, απορροφάς πολλές πληροφορίες και -ανάλογα με την ευφυΐα- τις διαχειρίζεσαι, τις κατατάσσεις σε μνημονικές κατηγορίες βιωμάτων. Αν υπάρχει αναντιστοιχία ευφυΐας και λανθάνουσας αναστολής, τότε δημιουργούνται παθολογικές καταστάσεις: σύγχυση, κατάθλιψη, σχιζοειδείς διαταραχές. Η υπερκινητικότητα και η μειωμένη προσοχή του παιδιού δεν είναι παρά αυτή η ανισορροπία στο ισοζύγιο των ερεθισμάτων που δεχόμαστε και εκείνων που μπορούμε να διαχειριστούμε».

Ακριβώς. Πρόκειται όμως όπως έγραψα κι εγώ για ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ κατάσταση που δεν χαρακτηρίζει όλους τους νέους και- το σημαντικότερο- δεν είναι πουθενά αποδεδειγμένο ότι προκαλείται ή ενισχύεται απ'το δήθεν multitasking.

Για να μην πάθουμε έμενταλ!

Σύμφωνα με τον δρα Κουντούρη, το πληροφοριακό σοκ της εποχής μας έχει αρνητικές συνέπειες - ειδικά στα παιδιά. «Ακόμη και το πιο έξυπνο παιδί δεν μπορεί να διαχειριστεί παρά έναν ορισμένο όγκο πληροφοριών. Δεν είναι μόνο θέμα ευφυΐας, αλλά και εμπειρίας. Γι’ αυτό είναι καταλυτικός ο ρόλος του γονέα και του εκπαιδευτικού. Όπως μαθαίνουμε στο παιδί σωστή υγιεινή και κανόνες διατροφής, πρέπει να το μαθαίνουμε πώς να φιλτράρει την πληροφορία. Σημαντικό ρόλο παίζει η σωστή υγιεινή του ύπνου. Ένα παιδί χρειάζεται τουλάχιστον 4 ώρες βαθέος ύπνου, οπωσδήποτε από τις 11 ως τις 3 τη νύχτα.

Το δεύτερο σημαντικό είναι η ορθολογική διαχείριση της διδακτέας ύλης. Μην ξεχνάμε ότι τα παιδιά που μαθαίνουν δεύτερη και τρίτη γλώσσα σπαταλούν επίπλέον ενέργεια. Εννοείται ότι ποτέ δεν διαβάζουμε με το κομπιούτερ ή τη μουσική ανοιχτή- κάνουμε αυστηρά ένα πράγμα κάθε φορά. Οι πολλές ώρες στο ίντερνετ, ειδικά τη νύχτα, καταπονούν επίπλέον τον εγκέφαλο και αποδυναμώνουν τη μνήμη. Αν όλα αυτά δεν βοηθήσουν, μπορούμε να συμβουλευτούμε έναν επιστήμονα, που θα διαγνώσει το πρόβλημα με σοβαρότητα και χωρίς ποτέ να χορηγήσει φάρμακα όπως η ριταλίνη. Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για μια εντελώς λανθασμένη θεραπεία, που μακροπρόθεσμα αλλοιώνει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Στο εξωτερικό πρόκειται ήδη για τεράστιο πρόβλημα. Οι αμφεταμίνες δεν λέγονται τυχαία "ηρωίνη του φτωχού"- για τον εγκέφαλο είναι ό,τι και το κρακ. Ευτυχώς, στην Ελλάδα δεν τις συνταγογραφούμε· όμως, γνωρίζω ότι πολλοί φοιτητές τις προμηθεύονται μέσω του ίντερνετ. Φανταστείτε ότι στη Γερμανία πριν από 20 χρόνια εισήγαγαν 20 κιλά αμφεταμίνης για φαρμακευτική χρήση, ενώ σήμερα εισάγουν 25 τόνους! Δεν υπάρχει Γερμανόπουλο που να μην την έχει δοκιμάσει».

Για να μη φτάσουμε ως εκεί, η συνταγή είναι απλή: συγκεντρωνόμαστε σε ένα πράγμα κάθε φορά, περιορίζουμε όσο γίνεται το multitasking, κοιμόμαστε καλύτερα και αποφεύγουμε χημικές ουσίες. Για να μη μετατραπεί η σημερινή «generation Μ» στην αυριανή «generation Emmental».

Αυτές οι συμβουλές είναι λίγο γενικόλογες. Κάνουμε ένα πράγμα την φορά ΜΟΝΟ αν όντως είμαστε σε θέση να κάνουμε ένα πράγμα τη φορά ή είναι κρίσιμο να το κάνουμε καλά. Ας μην ξεχνάμε πως όταν κάνεις μόνο ένα πράγμα τη φορά αναγκάζεσαι να αφήνεις πράγματα για αργότερα. Πέρα απ'τις γενικές συμβουλές δηλαδή για καλό ύπνο και την καθοδήγηση από γονείς ή/και παιδαγωγούς σχετικά με εκπαιδευτικές μεθόδους δε μπορώ να καταλάβω γιατί δε μπορώ να διαβάζω με το computer και τη μουσική δίπλα μου. Και τι στο καλό εννοούν με Emmental; Ότι θα έχει «τρύπες» η εκπαίδευση των νέων; Τι υπερβολές είναι αυτές...

Τελικά, υπάρχει ή δεν υπάρχει;

Σύμφωνα με τον καθηγητή Ψυχιατρικής Θανάση Καράβατο, εκδότη του περιοδικού «Σύναψις», η Διαταραχή Ελλειμματικής Προοοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) είναι μια αμφιλεγόμενη κατάσταση που έχει διχάσει τον ιατρικό κόσμο. Ο ίδιος μας παραπέμπει σε ένα άρθρο του γάλλου πανεπιστημιακού Boris Cyrulnik («La Recherche», νο 412, Οκτώβριος 2007), του οποίου δημοσιεύουμε μια εκτεταμένη περίληψη.

Υπάρχει αλλά είναι της μόδας. Όπως αντίστοιχα στην Ορθοπεδική/Νευροχειρουργική είναι της μόδας το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα. Όταν μια ασθένεια είναι «στη μόδα» σημαίνει πως οι φαρμακευτικές ή ασφαλιστικές εταιρείες ή οι πάροχοι υπηρεσιών υγείας έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον να τις προωθήσουν.

Η ΔΕΠ (με ή χωρίς Υ) έχει συγκεκριμένα διαγνωστικά κριτήρια που πρέπει πάντα να ακολουθούνται και όχι να μοιράζεται στο πρώτο άτακτο παιδί.

• Όταν γεννήθηκε αυτή η έννοια, στις αρχές του 20ού αιώνα, ο ορισμός ήταν σαφής: το παιδί που λέει «όχι» σε όλα, το φασαριόζικο παιδί πάσχει από μία «εκ γενετής κινητική ανισορροπία». Σήμερα ο ορισμός είναι πιο περίτεχνος, ενώ διαθέτουμε και κώδικες αξιολόγησης που μας επιτρέπουν να αποφανθούμε ότι ένα παιδί που πάσχει από Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) έχει σοβαρό πρόβλημα κοινωνικοποίησης και ρέπει προς τα ατυχήματα. Πόσο λογικό είναι το να αναζητούμε οργανικά αίτια για να εξηγήσουμε το φαινόμενο; Ας εξετάσουμε κάποιες πολιτισμικές παραμέτρους.

Και καλά κάνει και είναι πιο περίτεχνος ο ορισμός! Αλλιώς θα γίνεται κατάχρηση για να δικαιολογηθούν εντελώς φυσιολογικά παιδιά που τυχαίνει να μην έχουν την κατάλληλη προσοχή απ'το περιβάλλον τους (γονείς, εκπαιδευτικούς, κλπ). Δηλαδή βρίσκουμε ένα οργανικό πρόβλημα για να δικαιολογήσουμε τα αδικαιολόγητα.

• Στις αραβικές οικογένειες της Μέσης Ανατολής τα παιδιά μεγαλώνουν με αγάπη, αλλά και με αυστηρότητα. Τα παιδιά πρέπει να ακούν τους μεγαλύτερους και να μη μιλούν αν δεν τους απευθύνεται ο λόγος. Στις χώρες αυτές δεν υπήρχε σύνδρομο υπερκινητικότητας μέχρι που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπολόγισε ότι αυτό εμφανίζεται στο 5% των παιδιών. Πριν από μερικές δεκαετίες η ζωηράδα των μικρών Παλαιστινίων εκφραζόταν με κοινωνικά αποδεκτό τρόπο. Σήμερα, ιδίως μετά τη δεύτερη Ιντιφάντα, ο αριθμός των παιδιών με ΔΕΠ-Υ έχει εξακοντιστεί στα ύψη. Τάχα πρόκειται για κάποια γενετική μετάλλαξη, μια εγκεφαλική αλλοίωση που εμφανίζεται στο 30% των αγοριών; Ή, μήπως, για μια πολιτισμική μετάλλαξη που αποδιοργανώνει τις οικογενειακές δομές; Και στη Μέση Ανατολή η τηλεόραση έχει τη δύναμη να μαγνητίζει τα παιδιά. Μαρμαρωμένα, αμίλητα, περιμένουν το τέλος της εκπομπής για να αποχαλινωθούν. Τα παιδιά που τα ανατρέφει η τηλεόραση θα υποφέρουν στα εφτά τους χρόνια απ' αυτό το σύνδρομο. Όσο πιο φτωχή είναι μια οικογένεια τόσο θα καθηλώνεται μπροστά στην τηλεόραση και τόσο περισσότερο θα θεριεύει η ΔΕΠ-Υ.

Αυτό λυπάμαι αλλά είναι μεγάλη κουταμάρα. Ο λόγος που στη Μέση Ανατολή άργησε να «εξακοντιστεί στα ύψη» η ΔΕΠ-Υ είναι γιατί, όπως συμβαίνει σε κάθε καθυστερημένη περιοχή του κόσμου, άργησαν να εφαρμόσουν τα διαγνωστικά κριτήρια. Καθυστερημένη με την έννοια της τεχνικής και επιστημονικής επάρκειας, όχι ότι είναι χαζοί οι άνθρωποι.

Δεν υπάρχει καμία «πολιτισμική μετάλλαξη». Η ΔΕΠ-Υ πολύ πιθανόν να υπήρχε και εκεί πολύ πιο πριν, όπως και στο δυτικό κόσμο πριν τον 20 αιώνα, απλά δεν είχε ακόμα χαρακτηριστεί. Αποτέλεσμα; Όταν τελικά δημοσιεύθηκαν τα διαγνωστικά κριτήρια νομίζαμε πως πρόκειται για «ασθένεια των καιρών μας»...

Κάποτε τα έβαζαν με τα μυθιστορήματα του Ιουλίου Βερν, τώρα τα βάζουν με το Kindle...

Η ενσυναίσθησή μας για τα ρομπότ εξαρτάται απ'το αν θα συνηθίσουμε στην θέα τους

2010-01-22T22:17:00.007+02:00

Η έκθεση μας σε ρομπότ στον κινηματογράφο και την τηλεόραση θα μπορούσε να επηρεάσει την ικανότητά μας να συναναστρεφόμαστε με συνθετικά όντα. Αυτό το είναι το συμπέρασμα μιας μελέτης περιοχών του εγκεφάλου που πιστεύεται ότι είναι υπεύθυνη για την ικανότητά μας να συνδεόμαστε συναισθηματικά μεταξύ μας και μαζί τους.

Σε ανθρώπους και πιθήκους, το- πλέον γνωστό- σύστημα των νευρώνων-κατόπτρων (mirror neuron system) - ομάδα νευρώνων σε διάφορα μέρη του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένων του προκινητικού φλοιού και του κύριου κινητού φλοιού του εγκεφάλου- που διεγείρονται τόσο κατά την εκτέλεση μιας δράσης όσο όταν βλέπουμε κάποιον άλλο να ασκεί μια παρόμοια δράση.

Επιτρέποντάς μας να μετατρέψουμε τις δράσεις που βλέπουμε, όταν άλλοι εκτελούν μια δράση, σε εσωτερικές παραστάσεις, ορισμένοι ερευνητές προτείνουν πως οι νευρώνες-κάτοπτρα διαδραματίζουν ένα βασικό ρόλο στη δημιουργία ενσυναίσθησης.

Αυτό ίσως ανοίξει το δρόμο στο να συνηθίσουμε στην καθημερινότητά μας έναν συνθετικό οργανισμό (πχ ρομπότ) που έχει προγραμματιστεί να δρα με όσο το δυνατόν πιο φυσικές (ήτοι ανθρώπινες) κινήσεις, ώστε να τον νιώθουμε ισότιμό μας.

Δείτε το βιντεάκι και θα καταλάβετε τι εννοώ:

Η ευφυΐα μιας σταγόνας λαδιού

2010-01-21T20:12:00.001+02:00

Μπορεί μια σταγόνα λαδιού να έχει ευφυΐα;

Μη βιαστείτε να απαντήσετε. Νέες θεωρίες πάνω στην ανθρώπινη ευφυΐα και τί αυτή αντιπροσωπεύει δείχνουν πως ίσως τελικά να μην απέχει πολύ από αντίστοιχα «έξυπνα» φαινόμενα του φυσικού κόσμου.

Τρομακτικό ή απλά υπέροχο;

Οπτογενετική (Optogenetics)

2010-01-20T13:12:00.001+02:00

Τα εγκεφαλικά κύτταρα μπορούν να ανάβουν και να σβήνουν σα λάμπες που ελέγχονται από μακρινούς διακόπτες. Αυτό χάρη σε μικροβιακές πρωτεΐνες που είναι ευαίσθητες στο φως συγκεκριμένης συχνότητας (laser).

Ο όρος ίσως και να είναι αδόκιμος, να με συγχωρείτε, αλλά ακόμα καλά καλά δεν έχει εδραιωθεί στην ελληνική βιβλιογραφία. Μιλάω φυσικά για το ταχύτατα ανερχόμενο πεδίο της Οπτογενετικής που έχει ήδη προσφέρει τα τελευταία χρόνια ανεπανάληπτες δυνατότητες τηλε-ελέγχου πάνω σε εγκεφαλικά κυκλώματα πειραματόζωων. Η τεχνολογία έχει προοπτικές να οδηγήσει σε θεραπείες και στους ανθρώπου για καταστάσεις όπως η Επιληψία, η Νόσος του Πάρκινσον, και η τύφλωση.

Παρ'όλα αυτά, να σημειωθεί πως ως οπτογενετική θα μπορούσε να θεωρηθεί και η έρευνα πάνω στη γενετική του οπτικού συστήματος (οφθαλμού, οπτικού νεύρου, οπτικού φλοιού, κλπ), όπως ακριβώς δηλαδή κάνουν στην Τυβίγγη.

Εναγκαλισμός (entanglement) και σε νευρωνικά δίκτυα

2010-01-15T10:22:00.009+02:00

Τα υποατομικά σωματίδια το κάνουν. Τώρα, νέες παρατηρήσεις δείχνουν πως ομάδες νευρικών κυττάρων μπορούν και έχουν τη δικιά τους «έκδοση» κβαντικού εναγκαλισμού η οποία είναι σε θέση να εξηγήσει [τουλάχιστον ως μια εκδοχή] πως διαφορετικές εμπειρίες απ'τα αισθητήριά μας συνδυάζονται σε μία συγκεκριμένη μνήμη.

Προηγούμενα πειράματα έδειξαν πως χάρη στην ηλεκτρική δραστηριότητα νευρικών κυττάρων σε διαφορετικά μέρη του εγκεφάλου, οι νευρώνες δύναται να ταλαντεύονται συγχρονικά στην ίδια συχνότητα, κάτι που ονομάζεται κλείδωμα φάσης. Δείτε το βιντεάκι.

Η συχνότητα φαίνεται πως είναι το σημάδι που χαρακτηρίζει τους νευρώνες που δουλεύουν για την ίδια διεργασία (συνεργάζονται), επιτρέποντας τη μεταξύ τους αναγνώριση. Ο συγχρονισμός αυτός είναι ένα φαινόμενο ιδιαίτερα ακριβής και ξεκινάει όταν υπάρχει ένας ικανός αριθμός που ξεπερνάει το κατώφλι (threshold) του εγκεφαλικού θορύβου. Άλλο ένα ενδιαφέρον φαινόμενο, χαρακτηριστικό τόσο του εγκεφάλου όσο των «αμμοστιβάδων» είναι αυτό της αυτο-οργανούμενης κρισιμότητας.

Το άρθρο απ'το οποίο προέρχεται το βίντεο τελειώνει με μια εξαιρετική φράση που θα την καταλάβετε αν διαβάσετε προσεκτικά πώς περιγράφει την θεωρία εγκεφαλικής δραστηριότητας στα όρια του χάους: "They say it's a fine line between genius and madness... maybe we're finally beginning to understand the wisdom of this statement." :)

Θα εξηγηθεί άραγε ποτέ η Συνείδηση;

2010-01-14T15:15:00.004+02:00

Οι περισσότεροι νευροεπιστήμονες, φιλόσοφοι του νου, και επιστημονικοί δημοσιογράφοι διαισθάνονται πως η στιγμή που θα είμαστε σε θέση να εξηγήσουμε το μυστήριο της ανθρώπινης συνείδησης όσο αφορά τη δραστηριότητα του εγκεφάλου βρίσκεται κοντά. Υπάρχει, ωστόσο, μια ηχηρή μειοψηφία «νευροσκεπτικιστών» που αμφισβητούν αυτήν την ορθοδοξία. Ανάμεσά τους είναι εκείνοι που εστιάζουν την κριτική τους στις δηλώσεις για την ακρίβεια των συσχετισμών μεταξύ της έμμεσα παρατηρηθείσας νευρικής δραστηριότητας και τις διάφορες νοητικές λειτουργίες, καταστάσεις ή εμπειρίες.

Σίγουρα μέρα με τη μέρα τα εργαλεία που αποκτούμε στη νευροφυσιολογία γίνονται και πιο ισχυρά, παρ'όλα αυτά το πρόβλημα δύναται να ξεφεύγει απ'τα όρια του τεχνικά ακατόρθωτου. Το ζήτημα φτάνει να είναι φιλοσοφικό... μπορούμε όντως να πούμε πως αυτό που βλέπουμε ως δραστηριότητα νευρωνικών δικτύων κατά τη διάρκεια μιας ανώτερης λειτουργίας μια έκφανση της συνείδησης (ή ακόμα καλύτερα, η ίδια η συνείδηση);

Ένα εξαιρετικό άρθρο στον New Scientist βάζει σε σκέψεις. Παρ'όλα αυτά, συνεχίζω να είμαι αιτιοκράτης. :)

Locked-in

2009-12-30T11:51:00.003+02:00

Το Σύνδρομο Εγκλεισμού ή Αποκλεισμού (Locked-In Syndrome) είναι μαζί με την Πλάγια Αμυοτροφική Σκλήρυνση (ALS) ίσως οι χειρότερες νευρολογικές ασθένειες που υπάρχουν. Κι αυτό γιατί ο ασθενής είναι «κλειδωμένος» μέσα στο ίδιο του σώμα, καθώς οι ανώτατες πνευματικές του διεργασίες συνεχίζουν κανονικά ενώ χάνει- σταδιακά ή απότομα- την ικανότητά του για αυτόνομη μετακίνηση και ομιλία.

Ένας 26χρονος ασθενής κατάφερε να προφέρει τρεις ήχους διαφορετικούς φωνηέντων χάρη σ'ένα ηλεκτρονικό synthesiser που έλεγχε μέσω ενός εν τω βάθει εγκεφαλικού εμφυτεύματος. Η επιστημονική ομάδα που δημιούργησε τη διάταξη ευελπιστεί πως στο μέλλον θα προστεθούν περισσότεροι ήχοι διευρύνοντας έτσι το επικοινωνιακό φάσμα. Αν γίνει κάτι τέτοιο θα είναι επαναστατικό για τον τρόπο επικοινωνίας ασθενών με ολικές παραλύσεις.

Ενώ στο παρακάτω βιντεάκι μπορεί να μην βρείτε τίποτα το σπουδαίο, αναλογιστείτε απλά τι βήματα κάνει η νευροτεχνολογία και πόσο ακόμα μπορεί να βελτιωθεί.

Ένα σχεδιάγραμμα του μηχανισμού μπορείτε να δείτε εδώ. Η μελέτη δημοσιεύεται εξ'ολοκλήρου στο PLoS One.

H πιο δύσκολη γλώσσα του κόσμου

2009-12-21T11:00:00.001+02:00

Ένα απ'τα καλύτερα άρθρα που διάβασα στον Economist τελευταία είναι αυτό. Προσπαθεί μέσα σε λίγες παραγράφους να κάνει μια συγκριτική μελέτη των δυσκολιών των διαφόρων γλωσσών, δίνοντας παράλληλα στοιχεία και θεωρίες για την εξέλιξή τους.

Από γνωσιακή/νευροεπιστημονική πλευρά έχω να παρατηρήσω πως βρήκα ενδιαφέρουσα τη συγκεκριμένη παράγραφο (η έντονη γραφή δικιά μου):

A fierce debate exists in linguistics between those, such as Noam Chomsky, who think that all languages function roughly the same way in the brain and those who do not. The latter view was propounded by Benjamin Lee Whorf, an American linguist of the early 20th century, who argued that different languages condition or constrain the mind’s habits of thought.

Δεν έχω περαιτέρω στοιχεία για την ώρα, αλλά πιστεύω πως οι σύγχρονες μελέτες δείχνουν να επανέρχεται η θεωρία του Lee Whorf, και αυτό φαίνεται κι από ένα παράδειγμα που δίνεται στην επόμενη παράγραφο στο άρθρο του Economist. Για να είμαι ειλικρινής, θα ήθελα να ισχύει το συγκεκριμένο θέμα γιατί αυτό ίσως σημαίνει πως υπάρχουν ακόμα περισσότερα περιθώρια για βελτίωση των νοητικών μας επιδόσεων.

Πάντα στο ίδιο τεύχος, ένα άλλο άρθρο μιλάει συγκριτικά για την εξέλιξη της «ευγένειας» μεταξύ ομιλητών. Το ερώτημα εδώ πέρα έρχεται από μόνο του σε συνδυασμό και με τα παραπάνω: πρέπει να ανησυχούμε απ'την υπερβολική «απλοποίηση» της γλώσσας; Υπάρχει περίπτωση να επηρεάσει τις γνωσιακές μας ικανότητες ή/και την κοινωνική συμπεριφορά μας; Λίγες εβδομάδες πριν υπήρχε ένα παρόμοιο άρθρο για τη γερμανική πραγματικότητα.

Προσοχή! Τα παραπάνω δεν πρέπει να μας βγάζουν απ'τη προσέγγιση του "Sum Ergo Cogito" που είναι το ακριβώς αντίστροφο του "Cogito Ergo Sum" του Καρτέσιου. Οι σύγχρονες νευροεπιστήμες πλέον είναι πολύ πιο κοντά στο πρώτο, παρά στο δεύτερο. Η σκέψη υπάρχει χάρη στις δομές, κάτι που υποστηρίζει τη θέση του Τσόμσκυ πως το υπόστρωμα που έχουμε είναι για όλους τους ανθρώπους ίδιο. Παρ'όλα αυτά, δε μπορούμε να μη λάβουμε υπόψη μας την πλαστικότητα του εγκεφάλου απ'τις περιβαλλοντικές επιδράσεις μιας αξιόλογης γλωσσικής εκπαίδευσης που στην τελική μπορεί να βοηθάει- έστω και απειροελάχιστα ή υποσυνείδητα- την ικανότητά μας να κάνουμε ορθές σκέψεις.

Πληροφοριακή Υπερφόρτωση

2009-12-17T18:28:00.000+02:00

Μια νέα μελέτη δείχνει την κατανομή χρόνου του αμερικανικού πληθυσμού σ'ό,τι αναφορά τις διάφορες μορφές πληροφορίας που καθημερινά βομβαρδιζόμαστε στην ψηφιακή εποχή που ζούμε. Το νούμερο δεδομένων είναι πραγματικά αστρονομικό: κάπου 34 Gigabyte ή 100000 λέξεις μέσα σε 12 ώρες...

Κοντά ο μισός χρόνος είναι για την τηλεόραση, ένα τέταρτο στον Η/Υ, και το υπόλοιπο μεταξύ ραδιοφώνου, τηλεφώνων, παραδοσιακού τύπου, κλπ.

Σε κάνει να αναρωτιέσαι ποιές είναι οι επιπτώσεις (θετικές ή αρνητικές) στον εγκέφαλο του σύγχρονου ανθρώπου κι αν είμαστε γενετικά προετοιμασμένοι για μια τέτοια αισθητηριακή και γνωστική υπερφόρτωση. Πολλές φορές νομίζω πως ο πολιτισμός μας σπρώχνει την ίδια μας τη βιολογική εξέλιξη, χωρίς καν να χρειάζεται να ασχοληθούμε με γενετική μηχανική. :)

Τη μελέτη θα τη βρείτε εδώ.

Τι μας λέει πραγματικά το Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα;

2009-12-13T09:32:00.002+02:00

Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG) χρησιμοποιείται ευρέως από ιατρούς και επιστήμονες για τη μελέτη της λειτουργίας του εγκεφάλου και τη διάγνωση νευρολογικών διαταραχών. Ωστόσο, παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστο αν τα ηλεκτρόδια στο κεφάλι δίνουν μια ακριβή εικόνα του τι συμβαίνει στο εσωτερικό του εγκεφάλου. Νευροπιστήμονες στο Ινστιτούτο Max Planck για Βιολογική Κυβερνητική στην Τυβίγγη της Γερμανίας- μεταξύ των οποίων κι ο εκπληκτικός Νίκος Λογοθέτης- ανακάλυψαν τώρα μια κρίσιμη σχέση μεταξύ της δραστηριότητας που παράγεται εντός του εγκεφάλου με αυτήν που καταφράφεται με το ΗΕΓ.

Τα ευρήματα αυτά θα μας προσφέρουν μια καλύτερη κατανόηση των κυματομορφών που εμφανίζονται στο ΗΕΓ και συνεπώς επιτρέπουν δυνητικά την καλύτερη διάγνωση και θεραπεία ασθενών. «Έχουμε επιτύχει να εντοπίσει ποιες πτυχές του ΗΕΓ αντιπροσωπεύουν με μεγαλύτερη ακρίβεια αλλαγές στη δραστηριότητα από έναν περιορισμένο πληθυσμό νευρώνων του εγκεφάλου», εξηγεί ο Kevin Whittingstall, συγγραφέας της εργασίας μαζί με τον Λογοθέτη. «Με αυτές τις πληροφορίες, μπορούμε τώρα να προχωρήσουμε στην καλύτερη κατανόηση των αιτιών των ανωμάλων κυματομορφών ΗΕΓ σε ορισμένους ασθενείς με νευρολογικές διαταραχές».

Η μελέτη τους εμφανίζεται σ'ένα τεύχος του Οκτωβρίου του περιοδικού Neuron.

Προσομoίωση ενός βιολογικού οπτικού συστήματος

2009-12-08T20:45:00.004+02:00

Ερευνητές απ'το MIT και το Πανεπιστήμιο Harvard προσπαθούν να δημιουργήσουν το τεχνητό ισοδύναμο του οπτικού φλοιού χρησιμοποιώντας ηλεκτρονικά κυκλώματα. Για την επιτυχία του εγχειρήματός τους απαιτείται μια καλή κατανόηση του βιολογικού συστήματος που πρέπει να αντιγραφεί. Τα πορίσματά τους θα σημαίνουν υπολογιστές και ρομπότ με καλύτερες ικανότητες αναγνώρισης του περιβάλλοντός τους. Δείτε το βιντεάκι και θα καταλάβετε γιατί είναι τόσο πολύπλοκο.

Finding a better way for computers to "see" from Cox Lab @ Rowland Institute on Vimeo.

Πρωτεΐνη και για τον εγκέφαλο

2009-12-08T19:58:00.001+02:00

Αν νομίζετε πως η έξτρα πρωτεΐνη κάνει καλό μονάχα στην ανόρθωση του μυϊκού συστήματος σκεφτείτε το ξανά. Νέες ενδείξεις θέλουν τα αμινοξέα διακλαδισμένης αλύσου (BCAA) να παίζουν σημαντικό ρόλο και στην αποκατάσταση εγκεφαλικών κακώσεων. Τουλάχιστον σε πειραματικά μοντέλα (ποντίκια).

Στο μέλλον, μια διατροφή πλούσια σε κοτόπουλο, ψάρι και πρωτεϊνικά «σέικερς» μπορεί να είναι στάνταρντ θεραπεία για ασθενείς που έχουν βρεθεί στο νοσοκομείο με κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Ο ρόλος των πρωτεϊνών και κυρίως των 3 BCAAs (λευκίνη, ισολευκίνη, βαλίνη) φαίνεται πως είναι η επαναφορά της ισορροπίας μεταξύ διεγερτικών και ανασταλτικών νευροδιαβιβαστών, κάτι που επηρεάζεται κατά το εγκεφαλικό τραύμα.

Η πειραματική εργασία παρουσιάζεται στα Proceedings of the National Academy of Sciences.

Υπολογιστής: η δεύτερη σημαντικότερη εφεύρεση του σύγχρονου κόσμου

2009-12-04T20:52:00.008+02:00

ΔΥΟ εφευρέσεις έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση του σύγχρονου κόσμου μας περισσότερο από οποιεσδήποτε άλλες: η μηχανή (κινητήρας) και ο υπολογιστής.

Ενώ ο κινητήρας κατάφερε κι ενίσχυσε την ανθρώπινη ανάγκη να επιτελεί αποτελεσματικότερα σωματική (φυσική) εργασία, ο υπολογιστής έκανε το ίδιο για την ικανότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου να σκέφτεται, να οργανώνει και να ελέγχει. Η δυνατότητα αυτή δεν έχει μπει απλά στα σπίτια και γραφεία μας, αλλά και δεκάδες χιλιάδες προϊόντα, χάρη σε μια μικρή και θαυματουργή συσκευή που ονομάζεται μικροεπεξεργαστής.

Το μέλλον προδιαθέτει για πολλές ακόμα εκπλήξεις μιας που ο ανερχόμενος κλάδος της Νευροπληροφορικής/Νευροτεχνολογίας δύναται να προσφέρει νέες εφαρμογές συνδέοντας τον άνθρωπο ακόμα περισσότερο, τόσο με τη μηχανή όσο και τον υπολογιστή.

Ο μικροεπεξεργαστής ψηφίστηκε ως η σημαντικότερη εφεύρεση τα τελευταία 50 χρόνια από τους αναγνώστες του New Scientist. Kαθόλου περίεργο θα έλεγα! :)

Αυτισμός και Σχιζοφρένεια: γενετικά αντίθετες διαταραχές;

2009-12-03T17:56:00.004+02:00

Ο αυτισμός και η σχιζοφρένεια μπορεί να είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, όπως προτείνει μια νέα θεωρία που εξηγεί το γενετικό υπόστρωμα που συνδέει αυτές τις δύο ασθένειες. Η επιβεβαίωση της θεωρίας θα μπορούσε να παίξει σημαντικό ρόλο στο σχεδιασμό συμπληρωματικών θεραπειών για τις δύο αυτές διαταραχές.

Αν και ο αυτισμός πριν από έναν αιώνα περιγράφηκε αρχικά ως μια μορφή σχιζοφρένειας, η όποια τεκμηρίωση για τη σύνδεση παραμένει διφορούμενη. Μια θεωρία θέτει τις δύο καταστάσεις στα άκρα του αναπτυξιακού φάσματος.

Ερευνητές διαπίστωσαν τέσσερις περιοχές στο γονιδίωμα που επηρεάζουν δραματικά τον κίνδυνο για αυτισμό ή σχιζοφρένεια. Αυτές οι περιοχές ονομάστηκαν «παραλλαγές του αριθμού αντιγράφων» ("copy-number variants") και πρόκειται για τμήματα του DNA με φαινομενικά τυχαίες επαναλήψεις ή διαγραφές. Η ομάδα των ερευνητών διαπίστωσε ότι η παρουσία μιας συγκεκριμένης παραλλαγής - πχ ένας διπλασιασμός - ήταν συχνά συνδεδεμένη με τον αυτισμό, ενώ η αντίθετη παραλλαγή - η διαγραφή του γενετικού υλικού - συνδεόταν με τη σχιζοφρένεια.

Τα πορίσματα αυτά ταιριάζουν με άλλα στοιχεία ότι ο αυτισμός μπορεί να προκληθεί από την άναρχη υπερανάπτυξη συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου και σχιζοφρένεια από υπανάπτυξη. Αν πρόκειται πράγματι για αντιθέτες καταστάσεις, ο εμπλουτισμός των γνώσεών μας σε μια διαταραχή μπορεί να ενημερώσει τις γνώσεις μας για την αντίθετή της.

Η εργασία που αναφέρεται σ'αυτές τις εξελίξεις δημοσιεύεται στα Proceedings of the National Academy of Sciences.

Οι ψευδαισθήσεις στο μεταίχμιο του φυσικού και νοητού μας κόσμου

2009-11-25T09:22:00.006+02:00

Παρ'όλη τη διασκέδαση που βρίσκουμε καθώς παίζουμε μαζί τους, οι ψευδαισθήσεις είναι πραγματική δουλειά για ορισμένους επιστήμονες που προσπαθούν να κατανοήσουν πώς και γιατί δημιουργούνται στον εγκέφαλό μας. Και αυτό γιατί προσφέρουν βάσεις για την φυσιολογία της αντίληψης, πώς αναπτύχθηκε η συνείδηση, αλλά κι επειδή έχουν το ρόλο της «νευρο-αρχαιολογίας» και διαφωτίζουν στο ποιά συμπεριφορικά μοτίβα επικράτησαν στο νευρικό μας σύστημα κατά την εξέλιξη του είδους μας.

Η αντίληψη από μόνη της είναι δύσκολη υπόθεση και η διαφοροποίηση μεταξύ φυσιολογικών και γνωστικών διεργασιών κατά την επεξεργασία της έχει επιπτώσεις ακόμα και στην καθημερινότητά μας. Αναλογιστείτε μονάχα το φαινόμενο placebo που συνδέει ένα φυσικό φαινόμενο με ένα γνωσιακό-ψυχολογικό. Πού τελειώνει το φυσικό (φυσιολογικό) και πού ξεκινάει το γνωσιακό (ψυχολογικό);

Ο Richard L. Gregory κατηγοριοποιεί διάφορες δημιουργούμενες ψευδαισθήσεις και παρουσιάζει με παραδείγματα: τυφλότητα (blindness), ασάφεια (ambiguity), αστάθεια (instability), διαστρέβλωση (distortion), φαντασία (fiction), και παράδοξο (paradox), καθώς και τα αίτιά τους. Με τόσα πολλά ερωτηματικά και περιπτώσεις, είναι σχεδόν δεδομένο πως οι έρευνες πάνω στα φαινόμενα των ψευδαισθήσεων θα συνεχισθούν για πολύ καιρό ακόμα.

Μύθοι και Παρανοήσεις Νευροεπιστημών ΙI: Γνωσιακή ή Γνωστική Νευροεπιστήμη;

2009-11-22T20:21:00.003+02:00

Γνωσιακή ή Γνωστική Νευροεπιστήμη;

Ιδού το ερώτημα. Μετά από αρκετούς μήνες ορίστε το δεύτερο (το πρώτο ήταν εδώ) κομμάτι απ'τα μικροκείμενα που αναλύουν κλασικά προβληματικά θέματα των Νευροεπιστημών.

Έχω διαβάσει κατά καιρούς διάφορες πιθανές ερμηνείες για το ποιό είναι το πιο σωστό. Κατά την ταπεινή μου γνώμη και τα δύο είναι δόκιμοι όροι και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανταλλάξιμα μεταξύ τους. Κάποιοι θεωρούν πως το γνωσιακό έχει να κάνει περισσότερο με το "cognitive" και το γνωστικό με το "knowledge". Αυτή η αντιδιαστολή των δύο εννοιών ενώ είναι εύστοχη δε φαίνεται να χαίρει γενικής αποδοχής απ'τους μεταφραστές ελληνικών συγγραμμάτων αλλά και επιστήμονες.

Νομίζω πως η γλώσσα μας είναι πλούσια σε τέτοια εννοιολογικά/ετυμολογικά αποθέματα: πχ σκεφτείτε το κυκλοφοριακός/κυκλοφορικός για να ξεχωρίζουμε τα αυτοκίνητα απ'τα αγγεία. Μα απαιτείται μια τέτοια διαφοροποίηση; Θα ήθελα να ξέρω ποιό κείμενο έχετε συναντήσει ποτέ που να μπερδεύει τις δύο έννοιες ώστε να απαιτείται το διαφοροποιητικό «α».

Οι πουρίστες μπορεί να το πάνε ακόμα παραπέρα με μοντέρνες εκφράσεις όπως: "blog inquiry"... αν το γράψεις στα ελληνικά «ιστολογική εξέταση» μπορεί κάποιος να νομίζει πως πρόκειται για κάποια παθαλογοανατομική διεργασία!! Αλλά το ιστολογιακή (κατά το ωρολόγιο/ωρολογιακό) δεν είναι ακόμα πιο τραβηγημένο;

Δεν ξέρω... η ετυμολογία είναι σημαντική, αλλά αν θέλουμε να παίξουμε αυτό το χαρτί οφείλουμε να την ερευνούμε δεόντως. Θέλετε τη διαφοροποίηση των εννοιών "cognitive" και "knowledge"; Κανένα πρόβλημα... αλλά αναρωτηθήκατε ποτέ ποιά είναι η ετυμολογική προέλευση του σημερινού knowledge; Πώς εξελίχθηκε η λέξη από το ρήμα "cnawan" από την Αρχαία Αγγλική Γλώσσα (Old English); Αφού για το ίδιο πράγμα μιλάμε και τη σήμερον ημέρα οι έννοιες περιπλέκονται στην χρήση τους, προς τί η διαφορά;

Ας μην κάνουμε την τρίχα τριχιά. Γνωσιακή Νευροεπιστήμη μπορεί να ειπωθεί και ως Γνωστική Επιστήμη. Το ίδιο και η Γνωστική/Γνωσιακή Ψυχολογία. Δεν θα είχα πρόβλημα για ένα διαχωρισμό μόνο αν γινόταν επισημοποιημένα από φιλολόγους και νευροεπιστήμονες και έμπαινε στα λεξικά με την πρέπουσα επεξήγηση.

Ως τότε, και τα δυο καλά είναι, τουλάχιστον για μένα. :)

Περί εμβολίου κατά της Γρίπης

2009-11-19T21:46:00.003+02:00

Θεωρώ σχετικά άκομψο και οριακά αντιδεοντολογικό να δίνει κανείς ιατρικές ή έστω παραϊατρικές συμβουλές από το ιστολόγιό του, ιδιαίτερα όταν προτιμάει να γράφει πίσω από ένα «φιλολογικό ψευδώνυμο» όπως εγώ... παρ'όλα αυτά νομίζω είναι μια καλή περίπτωση να καταστήσουμε κάτι σαφές, μιας που κυκλοφορούν διάφορα καταστροφολογικά βιντεάκια σχετικά με τις θεωρίες συνομωσίας πίσω απ'το εμβόλιο κατά της γρίπης των χοίρων.

Το εμβόλιο κατά της Γρίπης H1N1 του 2009 είναι το ίδιο ασφαλές και έχει πάνω-κάτω τις ίδιες παρενέργειες με όλα τα υπόλοιπα αντιγριπικά εμβόλια που κάθε χρόνο «καταναλώνουν» χιλιάδες άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες. Αυτές οι αηδίες περί ανησυχητικών ποσοτήτων υδραργύρου ή άλλων μορίων που είναι σε θέση να προκαλέσουν μέχρι και στείρωση είναι πραγματικά δολοφονικές.

Κάθε εμβόλιο μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις σ'αυτόν που τον κάνει. Και μιας που είμαστε ένα νευροεπιστημονικό blog ας αναφέρουμε και το Σύνδρομο Guillain-Barré. Αλλά οι πιθανότητες να έχει περισσότερα προβλήματα από τον μη εμβολιασμό- ιδιαίτερα αν ανήκει σε ευπαθή ομάδα- είναι σαφώς μεγαλύτερες. Ιδιαίτερα για τους ιατρούς και υπόλοιπο νοσολευτικό προσωπικό που έχουν άμεση επαφή με ασθενείς βρίσκω οριακά απαράδεκτη τη στάση του μη εμβολιασμού.

Το ιατρικό/παραϊατρικό προσωπικό οφείλει να εμβολιάζεται όχι τόσο γιατί ανησυχεί η κοινωνία για το «κόστος» της δικιάς τους δυνητικής ασθένειας. Αυτό είναι δικό τους πρόβλημα απ'τη στιγμή που το επιλέγουν συνειδητά. Το προσωπικό υγείας πρέπει να εμβολιάζεται γιατί ΕΧΕΙ ΧΡΕΟΣ απέναντι στους ασθενείς του, καθώς άθελά του μπορεί να γίνει φορέας του ιού, μολύνοντας εξ'ορισμού ευπαθείς ομάδες και διευρύνοντας την πανδημία...

Ήταν ο Μπους ηλίθιος; Μια εναλλακτική προσέγγιση στην έννοια της ευφυΐας

2009-11-17T14:49:00.007+02:00

Είναι πραγματικά άξιο περιεργείας πώς ο George W. Bush, τέως Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, ένα άτομο με σχετικά υψηλό δείκτη ευφυΐας- IQ υπολογισμένο να είναι πάνω από 120- να πήρε κατά τη διάρκεια της θητείας του μια τόση μεγάλη σειρά από λανθασμένα μέτρα. Οι επιλογές του ήταν πολλές φορές τόσο εσφαλμένες και εξωπραγματικές, που έκανε ακόμα και τους στενούς του συνεργάτες και συμμάχους να αναρωτιούνται για τις ικανότητές του.

Τι πήγε στραβά λοιπόν; Είναι απλά μια ακόμα απόδειξη ότι τα τεστ ευφυΐας δεν προβλέπουν πάντα την ορθότητα επιλογών ενός ατόμου. Σύμφωνα με τον David Perkins του Harvard Graduate School of Education η ευφυΐα όπως μετράται με τα κλασικά τεστ που βγάζουν τον δείκτη νοημοσύνης είναι όπως το ύψος σ'έναν μπασκετμπολίστα. Κάνει τη διαφορά όταν όλα τα υπόλοιπα (πχ ταχύτητα, εκρηκτικότητα, αντοχή, ευστοχία, κλπ) μένουν σταθερά. Αλλά επειδή στην πραγματικότητα δε μένουν σταθερά, το ύψος είναι απλά μια ακόμα παράμετρος που προσμετράται.

Κάτι αντίστοιχο μπορούμε να αναλογιστούμε και για το IQ (Intelligence Quotient) που μετράει ικανότητες όπως λογική, αφηρημένη σκέψη, στατιστική-αναλογική ικανότητα, μνήμη, κλπ. Αυτά σίγουρα παίζουν ένα σημαντικό ρόλο αλλά δεν έχουν πάντα επιτυχία στο να προβλέψουν τη σταδιοδρομία ενός ατόμου και τις μετέπειτα επιλογές του.

Μια ακόμα εναλλακτική μορφή νοημοσύνης είναι το RQ (Rationality Quotient), μια μελλοντική κλίμακα που προτείνει ο Keith Stanovich του Πανεπιστημίου του Toronto. Το RQ θα ελέγχει περισσότερο την ικανότητά μας να λαμβάνουμε σωστές επιλογές και να μη βιαζόμαστε να βγάζουμε λανθασμένα συμπεράσματα, τα οποία φυσικά δύναται να είναι biased ή απλά επιπόλαια. Βασικότερα όμως θα εξετάζει κατά πόσο εφαρμόζουμε τις αναλυτικές ικανότητες και βασιζόμαστε λιγότερο στο ένστικτο, κύρια αίτια για πολλές λανθασμένες επιλογές.

Φανταστείτε το IQ και το RQ ως έναν φακό. Το IQ θα μπορούσε να είναι η ένταση του φωτός που εκπέμπει ο φακός, αλλά το RQ είναι η κατεύθυνση... Και τα δυο παίζουν ρόλο αλλιώς κυριολεκτικά «τα φώτα μας πάνε χαμένα». Κι εδώ υπάρχει ένα ευχάριστο νέο: το σκορ αυτό βελτιώνεται με την εξάσκηση, σαφώς πιο πολύ απ'το IQ, πράγμα που σημαίνει μπορούμε να γινόμαστε καλύτεροι ακόμα και μ'αυτά που μας έχει προικήσει η Φύση, είτε αυτά είναι λίγα είτε πολλά.

Δεν είναι η πρώτη φορά που επιστήμονες προτείνουν εναλλακτικές κλίμακες για τη μέτρηση της ευφυΐας. Θυμάστε το EQ (Emotional Quotient) του Daniel Goleman; Κατά τη γνώμη μου όλα είναι σωστά, μιας που η νοημοσύνη είναι μια πολυδιάστατη έννοια με πολλές διαφορετικές πτυχές. Ζούμε σε σύνθετες κοινωνίες όπου καμία ικανότητα (ability) ή δεξιότητα (skill) δε φτάνει να υπερτερεί, όλες έχουν την αξία τους ανάλογα την κατάσταση και τη μέρα που μας ξημερώνει.

IQ + ΕQ + RQ == νοημοσύνη ενός ολοκληρωμένου ανθρώπου

Περισσότερα και πολλά ενδιαφέροντα, όπως και τα άρθρα των επιμέρους μελετών μπορείτε να διαβάσετε στο άρθρο του New Scientist. Στο τέλος έχει και κάποιες συμβουλές για να αποφεύγουμε λανθασμένες επιλογές.

Συνεργατικοί Σχηματισμοί (Clusters) Νευροτεχνολογίας 2010

2009-11-08T10:17:00.002+02:00

Από την πρώτη στιγμή που ξεκίνησα αυτό το blog είχα ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον ανερχόμενο κλάδο της Νευροτεχνολογίας. Ως Νευροτεχνολογία εννοώ το διαπεδιακό γνωστικό αντικείμενο [κυρίως] μεταξύ Φυσικών Επιστημών (Μαθηματικά, Βιολογία, κλπ) και Μηχανικής (Πληροφορική, Ηλεκτρονική, κλπ) για την εξήγηση/ενίσχυση βιολογικών συστημάτων αλλά και την προσομείωση/ανάπτυξη τεχνητών.

Για μένα η ανακάλυψη του παραπάνω πεδίου- πλέον αρκετά χρόνια πριν- ήταν "eye opener" σε βαθμό που να σκέφτομαι κυριολεκτικά αλλαγή καριέρας από μια προσέγγιση αποκλειστικά κλινική σε κάτι πιο βασικό/εργαστηριακό. Και ήταν ο κύριος λόγος που θέλησα να δημιουργήσω ένα blog να καταγράφω- αρχικά για μένα, μετά για τους αναγνώστες μου- ό,τι νεότερο υπάρχει στον τομέα, αλλά και στον ευρύτερο κλάδο των Νευροεπιστημών.

Για την ώρα υπάρχουν δύο μεγάλοι οργανισμοί που καταγράφουν τις εξελίξεις του κόσμου της Νευροτεχνολογίας (Νευρομηχανικής): η NeuroInsights και η Neurotechnology Industry Organization. Έχω γράψει κατά καιρούς και για τους δύο, όπως κι έχω αναφέρει ανακοινώσεις τους. Πριν λίγες μέρες οι δύο παραπάνω οργανισμοί δημοσίευσαν από κοινού την έκθεση "Neurotech Clusters 2010" όπου καταγράφουν την κατάσταση της «αγοράς» ως έχει σήμερα, καθώς και των προοπτικών και ευκαιριών που θα έχει απ'το 2010 και πέρα.

Την έκθεση ακόμα δεν τη διάβασα αναλυτικά, αλλά λίγο που την ξεφύλλισα είδα πως είναι αρκετά ακριβής, ιδιαίτερα όσο αφορά την αμερικανική αγορά. Λιγότερο καλογραμμένη είναι στα σημεία που αναλύει την κατάσταση στον υπόλοιπο κόσμο: πχ για Γερμανία πρόσεξα (πέρα από κάποια αστεία ορθογραφικά) μιλάει μόνο για την περιοχή του Μονάχου, κάτι που ίσως είναι λίγο ανενημέρωτο.

Όπως και να'χει το πράγμα, η έκθεση είναι γενικά πλήρης και εξηγεί trends και καταστάσεις που μπορούμε να αναμένουμε για την επόμενη δεκαετία.

Στη χρονοδίνη: πώς η Νευροεπιστήμη αναζητεί τη μέρα με τις 28 ώρες

2009-11-03T19:54:00.006+02:00

Όταν φέρνουμε στο μυαλό μας τρομακτικά περιστατικά που μας συνέβησαν, πολλές φορές νιώθουμε σα να τα βιώσαμε σε αργή κίνηση. Ο David Eagleman, Επίκουρος Καθηγητής στο Baylor College of Medicine του Τέξας, δοκίμασε ένα ρηξικέλευθο πείραμα για να δει αν στην πραγματικότητα είναι «το ρολόι του εγκεφάλου» που επιταχύνει- κάνοντας τα εξωτερικά γεγονότα να φαίνονται αργά σε σχέση με τη φυσιολογική λειτουργία του μυαλού- ή αν η επιβράδυνση είναι απλά ένα σφάλμα των διεργασιών της επανάκλησης της μνήμης.

Ίσως η πιο θεμελιακή ερώτηση που μπορούν να θέσουν οι νευροεπιστήμονες που μελετούν της αίσθηση του χρόνου είναι εάν η αντίληψη είναι συνεχής ή απλά μια σειρά από ξεχωριστά στιγμιότυπα (frames) σα να ήταν πάνω σ'ένα φιλμ ταινίας. Η κατανόηση αυτής της διεργασίας είναι κρίσιμη για την εξήγηση του πώς ένας υγιής εγκέφαλος θέτει σε σειρά τα δεκάδες γεγονότα που κυριολεκτικά βομβαρδίζουν τις αισθήσεις μας κάθε δευτερόλεπτο, καθώς και για την εξήγηση του τι μπορεί να πάει στραβά όταν αυτή η αντίληψη δουλεύει παθολογικά (πχ στη σχιζοφρένεια).

Ο Eagleman και άλλοι ελπίζουν επιπλέον σε νέες μεθόδους επαναφοράς- έστω προσωρινής- των μηχανισμών του «ρολογιού του εγκεφάλου» για την οπτική αντίληψη θέσεως (δομές όπως o δεξιός κατώτερος ινιακός λοβός που πυροδοτεί με μια συχνότητα 13 διεγέρσεων το δευτερόλεπτο). Στην καλύτερη περίπτωση τα πορίσματά τους δύναται να μας δώσουν εργαλεία για τη βελτίωση της πνευματικής ταχύτητας και των χρόνων αντιδράσεων. Επιπλέον, απ'τη στιγμή που ο χρόνος είναι τόσο σημαντικός γιατί την κατανόηση της αιτιότητας, ένα παθολογικό εσωτερικό ρολόι μπορεί να εξηγεί τα παραληρήματα που υποφέρουν οι σχιζοφρενείς και άλλοι ασθενείς.

Αν ενδιαφέρεστε για παραπάνω πληροφορίες δείτε το άρθρο του New Scientist (κλικάροντας τον τίτλο αυτής της αποδελτίωσης) που έχει βίντεο, εικόνες, αλλά και αρκετά links προς τις εργασίες των επιστημόνων που μελέτησαν το φαινόμενο.

Τα ζώα αισθάνονται τον πόνο της θρησκευτικής σφαγής

2009-10-31T22:23:00.000+02:00

Οι Νευροεπιστήμες προσφέρουν τεκμηριωμένα πορίσματα ακόμα κι εκεί που μπορεί να μην το περιμένετε. Δεν θέλω να το κάνω Επιστήμη-Θρησκεία 1-0, αλλά νεότερα πειραματικά δεδομένα δείχνουν ακριβώς αυτό σ'ό,τι αναφορά την τελετουργική σφαγή των ζώων κατά θρησκευτικά πρότυπα. Και απ'ό,τι φαίνεται δεν υπάρχει κανένα θείο δικαίωμα για μια τέτοια συμπεριφορά. Οι δύο μεγάλες θρησκείες που έχουν τελετουργική σφαγή των ζώων είναι η εβραϊκή (Shechita) και η μουσουλμανική (Dhabihah).

Περισσότερα στον σύνδεσμο του τίτλου αυτής της δημοσίευσης.

Δημιουργώντας έναν εγκέφαλο σε υπερυπολογιστή

2009-10-26T21:45:00.003+02:00

Ενδιαφέρουσα παρουσίαση απ'τη συνήθη πηγή (TED) για το project προσομοίωσης ενός εγκεφάλου σε υπερυπολογιστή IBM. Εδώ κάποια στοιχεία για τον παρουσιαστή.

Όταν τα ποντίκια παίζουν Quake II...

2009-10-21T07:30:00.003+03:00

Ευφυέστατο πείραμα για τη μελέτη των νευρώνων θέσης στον ιππόκαμπο. Η νευροφυσιολογική διάταξη (που έπρεπε να μετρήσει με μεγάλη ευαισθησία αλλαγές εντός των νευρώνων) θα είχε πρόβλημα απ'την κίνηση του κεφαλιού των ποντικών αν αυτοί ήταν ελεύθεροι να τρέξουν σε κάποιο λαβύρινθο, γι'αυτό και οι ερευνητές χρησιμοποίησαν εικονική πραγματικότητα.

Η ελεύθερη βούληση είναι ή δεν είναι ψευδαίσθηση;

2009-10-20T08:49:00.004+03:00

Το blog αυτό λέγεται «Ελεύθερος Νευρώνας» και όχι τυχαία. Απ'την αρχή η προσπάθειά μου ήταν να φέρω όσο το δυνατόν περισσότερες ειδήσεις απ'τον κόσμο των Νευροεπιστημών (κυρίως με αποδελτίωση και σχολιασμό στα ελληνικά) για την ενημέρωση των ελληνόφωνων αναγνωστών. Φυσικά αν κάποιος είναι σοβαρά στις Επιστήμες οφείλει να γνωρίζει άπταιστα τη lingua franca της εποχής (αγγλικά!), οπότε μπορεί να βρίσκει λιγότερο ενδιαφέρουσα την επαναδημοσίευση στα ελληνικά.

Όπως και να'χει το πράγμα, ονόμασα Ελεύθερο Νευρώνα το blog γιατί πιστεύω πραγματικά πως ο σύγχρονος άνθρωπος μπορεί να απελευθερωθεί από προκαταλήψεις και αντιπαραγωγικές γνωσιακές διεργασίες αν και μόνο αν ενδιαφερθεί και μάθει λίγα περισσότερα πράγματα για τον «θαυμαστό κόσμο» που υπάρχει μέσα στο κρανίο του. Αλλά πόσο ελεύθεροι είμαστε πραγματικά εμείς αν οι νευρώνες μας λειτουργούν ως μια προβλέψιμη μηχανή;

Η ελεύθερη βούληση ήταν ανέκαθεν ένα θέμα που ταλάνιζε τους Νευροεπιστήμονες αλλά και Φιλοσόφους. Είμαστε ένα κλειστό κύκλωμα που μπορεί με αιτιοκρατικούς μηχανισμούς να εξηγηθεί; Ή η ανθρώπινη δημιουργικότητα και ευφυΐα αναδύεται (emergence) ως ένα άθροισμα μεγαλύτερο απ'το αποτέλεσμα που θα έβγαινε απλά προσθέτοντας τους όρους;

Μια καινούργια μελέτη προσφέρει στοιχεία πως το ιστορικό πείραμα του Benjamin Libet το 1983- το οποίο έδειξε πως η ελεύθερη θέληση προβλέπεται ντετερμινιστικά- δεν εξηγεί πάντα την ανθρώπινη βούληση. Σύμφωνα με κάποιους άλλους επιστήμονες, η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση.

Lifeblogging για νευρολογικούς ασθενείς και όχι μόνο

2009-10-17T17:07:00.000+03:00

Βρίσκω φοβερά ενδιαφέρον πως μια απλή ηλεκτρονική συσκευή που φαινομενικά δείχνει να έχει ως χρήση τη διασκέδαση των κατόχων της, μπορεί να έχει μια αξιόλογη «θεραπευτική» εφαρμογή στη βοήθεια ατόμων που πάσχουν από κάποια νευρολογική ασθένεια. Το αστείο είναι ότι πρώτα δημιουργήθηκε ακριβώς για άτομα που πάσχουν από άνοιες (πχ Αλτσχάιμερ).

Δείτε για παράδειγμα αυτήν την SenseCam, μια απλή φωτογραφική συσκευή που περνιέται στο λαιμό ως κρεμαστό. Αρχικά δημιουργήθηκε στα εργαστήρια της Microsoft στο Κέμπριτζ της Βρετανίας και τώρα η τεχνολογία αγοράσθηκε απ'την εταιρεία Vicon που σκέφτεται να την παράγει σε μεγάλους αριθμούς.

Ο σκοπός της; Απλός... lifeblogging! Η κάμερα καταγράφει μέχρι και 30000 εικόνες σε συγκεκριμένες στιγμές (και με την κατάλληλη βοήθεια αισθητήρων όπως: φωτόμετρο ορατής ακτινοβολίας, φωτόμετρο υπέρυθρης ακτινοβολίας, επιταχυνσιόμετρο) ανάλογα με τις δραστηριότητες του κατόχου (πχ κίνηση, είσοδος σε νέο χώρο, παρουσία άλλων ατόμων). Ο χρήστης μπορεί μετά με την ησυχία του να «αναλύσει» τις εικόνες και να θυμηθεί στη σωστή χρονική σειρά όλες του τις κινήσεις.

Ήδη η κάμερα χρησιμοποιήθηκε επιτυχώς από έναν ασθενή που έπασχε από εγκεφαλίτιδα και δε μπορούσε να θυμηθεί πρόσφατα γεγονότα. Η εργασία δημοσιεύθηκε στο Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry.

Μνήμη και Ύπνος

2009-10-10T08:21:00.002+03:00

Η νευροεπιστημονική έρευνα αλλάζει... ωριμάζει. Πλέον παίρνει μια διαφορετική κατεύθυνση, σαφώς πιο λεπτομερή.

Για παράδειγμα, σ'ό,τι αφορά τη μνήμη, στο παρελθόν η έρευνα ήταν σε μεγάλο βαθμό εστιασμένη στο συσχετισμό μεταξύ της συμπεριφοράς [που βλέπουμε] με συγκεκριμένα εγκεφαλικά φαινόμενα [που μετρούμε] όπως αυτά θα μπορούσαν να ερμηνευθούν μέσω ηλεκτροεγκεφαλογραφημάτων, νευρωνικών αιχμών ή λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας. Σήμερα οι επιστήμονες είναι σε θέση να προκαλέσουν την ορθότητα αυτών των συσχετισμών στην προσπάθεια αναγνώρισης συγκεκριμένων διαδικασιών καθώς αυτές προκαλούν τα φαινόμενα ή τις συμπεριφορές που αναζητούνται. Όλα αυτά χάρη σε συγκεκριμένα επεμβατικά πειράματα.

Πίσω στη μνήμη: μια νέα εργασία βασισμένη σε πειραματική διάταξη με αρουραίους μας προσφέρει με τεκμηριωμένο τρόπο (φυσικές αποδείξεις!) το ρόλο που παίζει ο ύπνος στη δημιουργία μνημών, κάτι που φυσικά πολλοί υποπτεύονταν ως τώρα (ίσως με λιγότερο ισχυρά τεκμήρια). Το μυστικό φαίνεται να βρίσκεται στο τέταρτο (πλέον τρίτο) στάδιο του ύπνου κατά το οποίο ισχυρές αιχμές φεύγουν απ'τον ιππόκαμπο προς το νεοφλοιό για την παγίωση (consolidation) των μνημών.

H μελέτη δημοσιεύεται στο Nature Neuroscience.

Συνδυασμός ηλεκτρικής και φαρμακευτικής αγωγής κατά της παράλυσης

2009-09-21T18:08:00.003+03:00

Αρουραίοι με αποχωρισμένους νωτιαίους μυελούς και καμία αισθητικότητα στα πίσω άκρα μπόρεσαν να ξαναπερπατήσουν σ'ένα νέο εκπληκτικό πείραμα μεταξύ Ελβετών, Ρώσων, και Αμερικανών επιστημόνων. Το εγχείρημα δεν απαίτησε την επανασύνδεση των νευρώνων στο σημείο της πειραματικής βλάβης, ανοίγοντας σοβαρά τις προϋποθέσεις για μια παρόμοια προσέγγιση στους ανθρώπους.

Παρόλο που οι αρουραίοι δεν είχαν συνειδητό έλεγχο των κάτω άκρων τους, ήταν σε θέση ακόμα και να τρέξουν [με τρόπο που δεν ξεχώριζε από υγιείς αρουραίους] χάρη σ'ένα συνδυασμό φαρμάκων και ηλεκτρικών παλμών που εφαρμόζονταν στο δέρμα τους.

Η εργασία εμφανίζεται στο Nature Neuroscience.

Νομίζω πως το παραπάνω βιντεάκι πρέπει να αφιερωθεί σε όλους εκείνους τους αστείους που πιστεύουν ΑΚΟΜΑ πως δεν απαιτούνται ζωικά μοντέλα για την πρόοδο της επιστήμης και κυρίως τις θεραπευτικές αγωγές για τους δεκάδες συνανθρώπους μας που υποφέρουν... :/

Το μέλλον των βιονικών εγκεφαλικών τσιπ στον αγώνα κατά της παράλυσης

2009-09-13T19:26:00.001+03:00

Παρόλο που τα τελευταία χρόνια γίνεται πολύ λόγος για την χρήση στελεχοκυττάρων για την θεραπεία της παράλυσης, πολύ πιθανό να έχουμε τα πρώτα θετικά αποτελέσματα χάρη στις βιοηλεκτρονικές εφαρμογές. Η ιδέα είναι στο να εφαρμοστούν ηλεκτρονικά τσιπ σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου όπου θα καταγράφεται η νευρωνική δραστηριότητα.

Ένας αποκωδικοποιητής αποκρυπτογραφεί την παραπάνω συγχρονική λειτουργία των νευρώνων ακόμα κι αν πρόκειται για μεγάλες ομάδες κυττάρων (χιλιάδες νευρώνες) για την αναγνώριση της βούλησης του ατόμου. Τα μηνύματα αυτά μεταβιβάζονται- ιδανικά χωρίς καλώδια- σε εξωτερικά ηλεκτρόδια που διεγείρουν τους [παράλυτους] περιφερικούς μύες.

Τέτοιου είδους εγκεφαλικά τσιπ ήδη επαναφέρουν την ακοή σε κωφούς και την όραση σε τυφλούς, καθώς και για την καταπολέμηση επιληπτικών επεισοδίων. Η ιδέα λοιπόν δεν είναι καθόλου εξωπραγματική...

Διαβάστε το άρθρο του New Scientist πατώντας στον τίτλο του post αυτού και οπωσδήποτε δείτε την εικόνα του περιοδικού.

Πώς διαβάζουμε το μυαλό των άλλων;

2009-09-12T10:14:00.001+03:00

Εξαιρετικό βιντεάκι από TED. Η ομιλητής είναι η Rebecca Saxe, νευροεπιστήμονας απ'το MIT που ασχολείται με μελέτες του πως ο εγκέφαλος αναγνωρίζει και διαδρά με το νου άλλων ανθρώπων. Χρησιμοποιώντας μαγνητική τομογραφία, η Dr. Saxe ανακάλυψε πως μέρη του εγκεφάλου μας είναι ειδικά αφιερωμένα στο να λογαριάζουν το μυαλό των ατόμων που μας περιτριγυρίζουν.

Μήπως καθημερινά υποβάλλουμε τους συνανθρώπους μας σε παραλλαγές του Turing Test για να υπολογίσουμε υποσυνείδητα την ευφυΐα και τις προθέσεις τους; Κάτι που ψάχνει η Φιλοσοφία του Νου...

Η πλαστικότητα του εγκεφάλου προσαρμόζει καλά τα τεχνητά προσθετικά

2009-09-12T09:55:00.001+03:00

Κάθε φορά που βουρτσίζετε τα δόντια σας η οδοντόβουρτσα γίνεται ουσιαστικά προέκταση του χεριού σας. Τουλάχιστον έτσι το «βλέπει» ο εγκέφαλός σας. Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας μελέτης που περιέγραψε την αντίληψη του μήκους του χεριού από άτομα που χρησιμοποιούσαν κάτω από πειραματικές συνθήκες διάφορα μηχανικά εργαλεία.

Ο εγκέφαλος [αναμενόμενα] διατηρεί έναν φυσικό χάρτη του σώματος όπου σε διαφορετικά σημεία βρίσκονται τα διάφορα μέρη/άκρα. Οι ερευνητές υποστηρίζουν πως όταν χρησιμοποιούμε εργαλεία αυτά ενσωματώνονται στον εγκεφαλικό αυτό χάρτη.

Έγχυτη γέλη για την αναγέννηση εγκεφαλικού ιστού

2009-09-08T09:05:00.002+03:00

Μια ενέσιμη γέλη ενός νέου βιοϋλικού δύναται να ενισχύσει την αναγέννηση και επανοργάνωση του νευρικού ιστού μετά από μια εγκεφαλική κάκωση, σύμφωνα με τα πορίσματα ενός ερευνητή απ'το Πανεπιστήμιο Clemson.

Η έρευνα του επίκουρου καθηγητή βιοτεχνολογίας Ning Zhang δείχνει πως η γέλη που ανέπτυξαν (αποτελούμενη τόσο από συνθετικά όσο και φυσικά πρώτα υλικά) έχει το δυναμικό να διεγείρει την ανάπτυξη των ιδίων νευρικών στελεχοκυττάρων του ασθενούς, επισκευάζοντας δομικά τον νευρικό ιστό στην εστία της βλάβης. Σε προηγούμενες εργαστηριακές μελέτες, ο Zhang επέδειξε την ανακατασκευή ενός πλήρους αγγειακού δικτύου στην τραυματισμένη περιοχή ως το αρχικό βήμα για την αναγέννηση εγκεφαλικού ιστού.

Ο ίδιος ο Zhang ευελπιστεί για την κλινική ετοιμότητα της γέλης μέσα στα επόμενα 3 χρόνια.

Η αντίσταση των εγκεφαλικών κυττάρων στον HIV

2009-08-06T11:44:00.002+03:00

Φαίνεται πως οι νευρώνες του εγκεφάλου είναι ανθεκτικοί στον ιό ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας. Αυτή τους η ανθεκτικότητα μάλλον οφείλεται στην ύπαρξη μιας πρωτεΐνης (FEZ-1) η οποία κυριολεκτικά αφήνει έξω απ'τους νευρώνες τους ιούς.

Η ανακάλυψη αυτή προσφέρει νέες ευκαιρίες [γενετικής ή φαρμακολογικής] θεραπείας για την πάταξη του AIDS, διεγείροντας τα ευάλωττα κύτταρα (πχ λευκά αιμοσφαίρια) να παράγουν την νευρωνική πρωτεΐνη FEZ-1 ώστε να αποκτήσουν την ίδια ανοσία που έχει ο εγκέφαλος.

Η εργασία εμφανίζεται στα Proceedings of the National Academy of Sciences.
(όταν λυθεί το «εμπάργκο»)

ΕγκεφαλοΠλοηγός

2009-07-19T10:52:00.002+03:00

Για την ώρα είναι μόνο για τον εγκέφαλο του αρουραίου και του ποντικού, αλλά κάποια στιγμή θα βγει και η έκδοση του ανθρώπου. Νομίζω είναι το μέλλον της [νευρο]ανατομικής αυτό. Πολύ πιο παιδαγωγικό και χρήσιμο από μια στατική εικόνα.

BrainNavigator is an online, interactive, 3D software tool that maps brain images and anatomy, helping researchers, especially neuroscientists, save time and improve the quality of their daily research. BrainNavigator helps locate the position of structures within the brain, similar to a GPS system, making visualization and understanding of the brain easier.

Traditionally, researchers use print atlases to help them identify structures, for example when viewing brain tissue under a microscope. Now, with BrainNavigator, which combines atlas maps in one easy-to-navigate web-based system, researchers can view detailed images of each brain section. Brain images are no longer only shown as flat maps but also as objects with depth. A particular advance is the facility to create virtual sections from the 3D brain model at very high detail and quality to mimic the real situation in the biological tissue in the laboratory.

http://www.brainnav.com/

Νευρικό Σύστημα: ο επόμενος στόχος των hacker

2009-07-15T20:10:00.002+03:00

Ποιός να το περίμενε... κι όμως απ'ό,τι φαίνεται τόσο ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός όσο και το περιφερικό νευρικό σύστημα δύναται να είναι στόχος των hacker στα χρόνια που μας έρχονται. Κι αυτό γιατί οι προσθετικές συσκευές με δυνατότητα ρύθμισης απ'το εξωτερικό (κυρίως wireless) γίνονται όλο και περισσότερες. Αντιθέτως εκείνες που χρησιμοποιούν τις υπάρχουσες δομές του νευρικού συστήματος ίσως να είναι πιο ανθεκτικές.

Όσο κι αν σας ακουστεί εξωπραγματικό, η πρώτη νευροεπίθεση έχει γίνει ήδη. Δεν έχει ούτε 2 χρόνια από τότε που κυριολεκτικά ασυνείδητοι τύποι χάκαραν ένα portal που επισκέπτονται ασθενείς που πάσχουν από επιληψία. Το πρώτο θύμα ήταν η RyAnne Fultz, που βρέθηκε μπροστά σ'ένα παράθυρο με μοτίβα που της προκάλεσαν μια επιληπτική κρίση. Καλά που ήταν παρόν κι ο ενδεκάχρονος γιός της και έκλεισε τον φυλλομετρητή.

Επικίνδυνα χρόνια έρχονται... είναι επιτακτική ανάγκη οι μηχανικοί να προνοήσουν για τον ασφαλή σχεδιασμό των συσκευών ώστε να μην φέρουν σε κίνδυνο κανέναν ασθενή/χρήστη.

Αναμνηστική Αντίσταση (Memristor) & Εγκέφαλος

2009-07-11T20:37:00.001+03:00

Μια απ'τις buzz words στον τομέα των ηλεκτρονικών τα τελευταία χρόνια είναι αυτή του "memristor", του 4ου θεμελιώδους ηλεκτρονικού στοιχείου (μετά την αντίσταση, τον πυκνωτή, και το πηνίο). Η ιδέα πηγαίνει πίσω στο 1971 σε μια ρηξικέλευθη εργασία του Leon Chua που προέβλεψε την ύπαρξη του παραπάνω στοιχείου, παρόλο που δεν είχε μια τεχνική-πειραματική εφαρμογή να το αποδείξει.

Η «αναμνηστική αντίσταση» (δε γνωρίζω αν υπάρχει ακόμα ακριβής μετάφραση του όρου στα ελληνικά) είναι μια διάταξη που συνδέει τις μεταβολές της μαγνητικής ροής (Φ) με αυτές του φορτίου (q), κάτι που ως τώρα δε γινόταν. Οι ξεχωριστές του ιδιότητες δύναται να φέρουν επανασταστικές καινοτομίες στον κόσμο των μικροηλεκτρονικών.

Ένα τέτοιο στοιχείο μπορεί να έχει εφαρμογές τόσο σε καταναλωτικά αγαθά (όπως μνήμες τεράστιας χωρητικότητας) όσο και στη δημιουργία αναλογικών κυκλωμάτων που θα προσομειώνουν καλύτερα τις ιδιότητες βιολογικών νευρωνικών δικτύων. Ποιός ξέρει τι θα μας προσφέρουν τα memristors στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης!

Skynet κανείς; :)

Περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ κι εδώ. Ενδιαφέροντα σχόλια θα βρείτε και στη συζήτηση στο Slashdot.

Θεωρία του Μυαλού και Γλώσσα

2009-07-07T07:44:00.003+03:00

Υπάρχουν ενδείξεις πως η θεωρία του μυαλού όπως τη γνωρίζουμε προέρχεται από την [μοναδικά αναπτυγμένη στους ανθρώπους] ικανότητα για χρήση της γλώσσας. Είναι αυτό που επιτρέπει πχ στα παιδιά να ακούνε τους μεγάλους να μιλάνε για ιστορίες και συναισθήματα και να τις/τα συνειδητοποιούν. Αυτό ενισχύεται και απ'το γεγονός ότι η γλωσσική επάρκεια και η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε ένα τεστ «ψευδών πεποιθήσεων» αναπτύσσονται πάνω-κάνω στην ίδια ηλικία.

Παρ'όλα αυτά, προηγούμενες μελέτες δεν κατάφεραν να ρίξουν αρκετό φως αν η γλώσσα απλά μας βοηθάει να καταλαβαίνουμε ψεύτικες ιστορίες ή είναι απαραίτητη προϋπόθεση. Μια νέα μελέτη με δύο ομάδες κωφών διαφορετικής ηλικίας και εκπαίδευσης που χρησιμοποιούσαν νοηματική ρίχνουν φως στο παραπάνω ζήτημα.

Το να ακούμε [χρησιμοποιώντας μια σημειολογικά ολοκληρωμένη γλώσσα] είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την κατανόηση άλλων προσώπων, ενώ άλλες εμπειρίες, όπως για παράδειγμα η οπτική οδός είναι λιγότερο σημαντικές, λέει η Alison Gopnik, γνωσιακή ψυχολόγος στο πανεπιστήμιο του Berkeley στην California.

Να σημειωθεί εδώ πως η νοηματική διεγείρει πάνω-κάτω τα ίδια σημεία του εγκεφάλου με μια φυσική γλώσσα που βασίζεται σε ήχους, όχι απλά και αποκλειστικά τον ινιακό λοβό.

Ο ρόλος του λυσοσωμικού γονιδίου TFEB σε νευροεκφυλιστικές νόσους

2009-06-27T19:46:00.002+03:00

Στα κύτταρα μας υπάρχει ένα σύστημα το οποίο αν διεγερθεί κατάλληλα μπορεί να τα καθαρίσει απ'τις τοξικές ουσίες που συσσωρεύονται κατά το μεταβολισμό προκαλώντας βαριές ασθένειες όπως η Χορεία του Χάντιγκτον, η Νόσος του Πάρκινσον ή η Νόσος του Αλτσχάιμερ. Σε μια μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Science, ο Andrea Ballabio, επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Telethon για Γενετική και Ιατρική και καθηγητής ιατρικής γενετικής στο πανεπιστήμιο "Federico II" της Νάπολης Ιταλίας, κατέδειξε για πρώτη φορά στον κόσμο πως πίσω απ'αυτό το σύστημα αποκομιδής/αποδόμησης κυτταρικών απορριμάτων βρίσκεται ένα γονίδιο σε «θέση σκηνοθέτη». Η ανακάλυψη είναι εξαιρετικά σημαντική καθώς δίνει βάσεις για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις στις πολλές αρρώστιες που έχουν αυτόν τον παθοφυσιολογικό μηχανισμό συσσώρευσης των τοξικών για τα κύτταρα ουσιών.

Η αποδόμηση των παραπροϊόντων του κυτταρικού μεταβολισμού είναι δουλειά των λυσοσωμάτων, μικρών οργανιδίων που βρίσκονται μέσα σε κάθε κύτταρο με σκοπό τη μετατροπή τοξικών ουσιών σε ακίνδυνες για τον οργανισμό. Για αυτή τη δουλειά απαιτείται μια σωρεία ενζύμων και φτάνει ένα να μη δουλεύει για να συσσωρεύονται καταστροφικά μεταβολικά παραπροϊόντα και να εμφανίζονται βαριές αθροιστικές [αποθηκευτικές] λυσοσωμικές νόσοι. Υπάρχουν κοντά 50 τέτοιες ασθένειες και η ομάδα του Balladio μελετά αρκετές απ'αυτές.

Το πόρισμα απ'την τελευταία τους μελέτη αναφέρεται στο δίκτυο αλληλοελεγχόμενων γονιδίων που διέπουν τη δραστηριότητα των ενζύμων και που με τη σειρά του ελέγχεται από έναν μοναδικό «διευθυντή ορχέστρας»: το TFEB, ένα γονίδιο που παίζει το ρόλο του κεντρικού διακόπτη για την καταβολική δραστηριότητα των κυττάρων.

Ύπνος REM και Δημιουργικότητα

2009-06-19T08:33:00.004+03:00

Ένας μικρός υπνάκος δεν είναι μόνο ανανεωτικός, αλλά μπορεί να αυξήσει την ικανότητά μας να λύνουμε προβλήματα δημιουργικά, σύμφωνα με αμερικανούς επιστήμονες που προτείνουν πως ο ύπνος REM ενισχύει άμεσα τις δημιουργικές διεργασίες του εγκεφάλου περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη κατάσταση ύπνου ή ξύπνιου.

Η μελέτη προέρχεται από τη δουλειά μιας κορυφαίας ειδικού για τα ευεργετικά αποτελέσματα του ύπνου, την Sara Mednick, Επίκουρο Καθηγητή Ψυχιατρικής (PhD) από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο San Diego με συναδέλφους της και δημοσιεύεται online στα Proceedings of the National Academy of Sciences.

Οι ερευνητές δήλωσαν πως τα ευρήματά τους είναι σημαντικά καθώς δείχνουν πως ο ύπνος, και συγκεκριμένα ο ύπνος REM, βοηθάει τον εγκέφαλο να δημιουργήσει «συσχετιζόμενα δίκτυα».

Νευροτεχνολογία 2009

2009-06-03T21:32:00.006+03:00

Δύο ενδιαφέροντα ελεύθερα άρθρα στο τελευταίο newsletter από την Neurotech Reports. Το ένα μιλάει για την αναμενόμενη επιβράδυνση του κλάδου για την περίοδο 2010-2014 λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και το άλλο αναφέρεται στα όποια ηθικά ερωτήματα μπορεί να δημιουργηθούν απ'τις νέες τεχνολογικές εφαρμογές. Φυσικά υπάρχουν και πιο αναλυτικές αναφορές αλλά επί πληρωμή.

Το ίδιο κι απ'τον άλλο οργανισμό αναφορών για τη Νευροτεχνολογία [NeuroInsights] που εκδίδει το Neurotechnology Industry 2009 Report.

Αυτές οι δύο εταιρείες μαζί καλύπτουν τις περισσότερες κλαδικές ειδήσεις για τις Εφαρμοσμένες Νευροεπιστήμες.

Νευρώνες-Κάτοπτρα: αμφισβητήσεις για την ύπαρξή τους

2009-05-31T12:40:00.002+03:00

Στα Proceedings of the National Academy of Sciences δημοσιεύεται μια εργασία απ'τον Alfonso Caramazza του πανεπιστημίου Harvard που αμφισβητεί ανοιχτά την όλη θεωρία πίσω απ'τους περιβόητους νευρώνες-κάτοπτρα.

Ενώ έχουν πολύ ενδιαφέρον τα συμπεράσματα που περιγράφει, βρίσκω ακόμα πιο ενδιαφέρουσα την θέση του Marco Iacoboni του UCLA που αντιδρά σφοδρά στα πορίσματα αυτά, λέγοντας πως η εργασία έχει σοβαρά μεθοδολογικά λάθη. Το web 2.0 μας προσφέρει μια εξαιρετική «μπλογκολογική» αντιπαράθεση που θα βρείτε στα Mind Hacks στην οποία, απ'ό,τι φαίνεται, παίρνει μέρος κι ο ίδιος ο Iacoboni.

Η Νευροεπιστήμη πίσω απ'το Βουντού

2009-05-22T22:31:00.003+03:00

Όχι, δεν θα προσπαθήσω να σας πείσω ότι το Βουντού ισχύει... :)

Παρ'όλα αυτά υπάρχουν πλέον πολλές ενδείξεις ότι το να πιστεύουμε σε κάτι κακό (πχ μια κατάρα) είναι αρκετό για τον εγκέφαλο ώστε να το μετατρέψει πραγματικά (ήτοι ψυχοσωματικά) σε ένα κακό βίωμα. Η ειρωνεία είναι πως λίγο-πολύ έτσι δουλεύει το Βουντού.

Η σύγχρονη Ιατρική οφείλει να δώσει μεγαλύτερη προσοχή στην ισχύ των λέξεων. Κι αυτό γιατί δίπλα στο γνωστό φαινόμενο placebo αποκτά σημασία και το αντίθετο συμπληρωματικό του nocebo: η εντύπωση πως κάτι άσχημο μας συνέβη ή θα μας συμβεί, απλά κατά την πληροφόρηση για την ύπαρξη ενός δυνητικού κινδύνου.

Έγχρωμη Ψηφιακή Αφαιρετική Αγγειογραφία

2009-05-18T19:42:00.000+03:00

Οι αγγειογραφικές μέθοδοι απεικόνισης εξελίσσονται συνέχεια. Δείτε μια έγχρωμη Αφαιρετική Ψηφιακή Αγγειογραφία απ'το νέο μηχάνημα syngo iFlow που βγάζει η Siemens...

Απλά απίστευτες εικόνες!

Μπορείτε να φανταστείτε την χρήση τους σε στενώσεις ή κακομορφίες αγγείων, όγκους, κλπ. Συγκεκριμένα παραδείγματα με κλινικές υποθέσεις στη μπροσούρα. Ένα μικρό Flash βιντεάκι εδώ.

Η στατιστική αδυναμία της λειτουργικής απεικόνισης στην Κοινωνική Νευροεπιστήμη

2009-05-10T08:36:00.001+03:00

Το θέμα είναι σημαντικό και δημιουργεί προβλήματα στον κλάδο καθώς ζημιώνει την αξιοπιστία του: οι μελέτες νευροαπεικόνισης που δύναται να έχουν εσφαλμένη μεθοδολογία δειγματοληψίας ή ανάλυσης είναι αρκετές!

Είχα αναφερθεί και παλιότερα στο πρόβλημα, όταν μιλούσα για υπεραισιόδοξους γνωσιακούς νευροεπιστήμονες που πχ θέλουν οπωσδήποτε να βρουν patterns στον τρόπο που σκεφτόμαστε πολιτικά.

Δεν υποτιμώ τη μελλοντική χρήση των περισσότερων πορισμάτων, κάθε άλλο. Απλά εύχομαι όποιος ασχολείται με αυτά τα θέματα να είναι διπλά προσεκτικός, γιατί κάθε στραβοπάτημα οδηγεί τον ανερχόμενο κλάδο της Κοινωνικής Νευροεπιστήμης σε ψευδοεπιστήμη...